امام علی(ع):
التوکل علی الله نجاه من کل سوء و حرز من کل عدو؛
توکل بر خداوند، مایه نجات از هر بدی و محفوظ بودن از هر دشمنی است.
امام علی(ع):
من توکل علی الله ذلت له الصعاب و تسهلت علیه الأسباب:
هرکس به خدا توکل کند، دشواری ها برای او آسان می شود و اسباب برایش فراهم می گردد.
رسول اکرم(ص):
من توکل علی الله کفاه مؤنته ورزقه من حیث لا یحتسب؛
هرکس به خدا توکل کند، خداوند هزینه او را کفایت می کند و از جایی که گمان نمی برد به او روزی می دهد.
امام صادق(ع):
إن الغنی و العز یجولان فإذا ظفرا بموضع التوکل أو طنا؛
بی نیازی و عزت به هر طرف می گردند و چون به جایگاه توکل دست یافتند در آنجا قرار می گیرند.
امام باقر(ع):
من توکل علی الله لا یغلب و من اعتصم بالله لا یهزم؛
هرکس به خدا توکل کند، مغلوب نشود و هرکس به خدا توسل جوید، شکست نخورد.
رسول اکرم(ص):
التوکل بعد الکیس مؤعظه؛
توکل کردن (به خدا) بعد از به کار بردن عقل، خود موعظه است.
رسول اکرم(ص):
الطیره شرک و مامنا إلا و لکن الله یذهبه بالتوکل؛
فال بد زدن شرک است و هیچ کس از ما نیست مگر این که به نحوی دستخوش فال بد زدن می شود، اما خداوند با توکل به او آن را از بین می برد.
رسول اکرم(ص):
رأی رسول الله(ص): قوماً لا یزرعون قال: ما أنتم؟ قالوا: نحن المتوکلون، قال: لا، بل أنتم المتکلون؛
رسول اکرم(ص) گروهی را که کشت و کار نمی کردند، دیدند و فرمودند: شما چه کاره اید؟ عرض کردند ما توکل کنندگانیم. فرمودند: نه، شما سر بارید.
امام کاظم(ع):
لما سئل عن قوله تعالی: (و من یتوکل علی الله فهو حسبه) - : التوکل علی الله درجات، منها أن تتوکل علی الله فی امورک کلها فما فعل بک کنت عنه راضیاً تعلم أنه لا یألوک خیراً و فضلاً و تعلم أن الحکم فی ذلک له فتوکل علی الله بتفویض ذلک إلیه وثق به فیها وفی غیرها؛
در پاسخ به سؤال از آیه (و هرکس به خدا توکل کند او برای وی بس است) توکل کردن بر خدا درجاتی دارد: یکی از آنها این است که در تمام کارهایت به خدا توکل کنی و هرچه با تو کرد از او خشنود باشی و بدانی که او نسبت به تو از هیچ خیر و تفضلی کوتاهی نمی کند و بدانی که در این باره حکم، حکم اوست، پس با واگذاری کارهایت به خدا بر او توکل کن و در آن کارها و دیگر کارها به او اعتماد داشته باش.
رسول اکرم(ص):
یقول الله عزوجل ما من مخلوق یعتصم دونی إلا قطعت أسباب السماوات و أسباب الأرض من دونه فإن سألنی لم اعطه و إن دعانی لم اجبه؛
خداوند عزوجل می فرماید: هیچ مخلوقی نیست که به غیر من پناه ببرد، مگر این که دستش را از اسباب و ریسمان های آسمانها و زمین کوتاه کنم، پس اگر از من بخواهد عطایش نکنم و اگر مرا بخواند جوابش ندهم.

12- دعا
امام صادق(ع):
علیکم بالدعاء، فإنکم لا تقربون لا تقربون إلی الله بمثله، و لا تترکوا صغیره لصغرها أن تدعوا بها، إن صاحب الصغار هو صاحب الکبار؛
شما را سفارش می کنم به دعا کردن، زیرا با هیچ چیز به مانند دعا به خدا نزدیک نمی شوید. و دعا کردن برای هیچ امر کوچکی را، به خاطر کوچک بودنش رها نکنید، زیرا حاجتهای کوچک نیز به دست همان کسی است که حاجتیهای بزرگ به دست اوست.
امام حسن مجتبی(ع):
أنا الضامن لمن لم یهجس فی قلبه إلا الرضا أن یدعوا الله فیستجاب له؛
کسی که در دلش هوایی جز خشنودی خدا خطور نکند، من ضمانت می کنم که خداوند دعایش را مستجاب کند.
رسول اکرم(ص):
من سره أن یستجیب الله له عند الشدائد والکرب فلیکثر الدعاء فی الرخاء؛
هرکس دوست دارد خداوند هنگام سختی ها و گرفتاری ها دعای او را اجابت کند، در هنگام آسایش، دعا بسیار کند.
رسول اکرم(ص):
لیس شی ء أسرع إجابه من دعوه غائب لغائب؛
هیچ دعایی زودتر از دعایی که انسان در غیاب کسی می کند، مستجاب نمی شود.
رسول اکرم(ص):
اغتنموا الدعاء عند الرقه فإنها رحمه؛
دعا کردن را در هنگام رقت قلب غنیمت شمرید، که رقت قلب، رحمت است.
امام صادق(ع):
إذا أراد أحد کم أن یستجاب له فلیطیب کسبه و لیخرج من مظالم الناس، و إن الله لا یرفع إلیه دعاء عبد وفی بطنه حرام أو عنده مظلمه لأحده من خلقه؛
هرکس بخواهد دعایش مستجاب شود، باید کسب خود را حلال کند و حق مردم را بپردازد. دعای هبچ بنده ای که مال حرام در شکمش باشد یا حق کسی بر گردنش باشد، به درگاه خدا بالا نمی رود.
امام صادق(ع):
إن العبد لیدعو فیقول الله عزوجل للملکین: قد استجبت له و لکن احبسو بحاجته، فإنی احب أن أسمع صوته و إن العبد لیدعو فیقول الله تبارک و تعالی: عجلوا له حاجته فإنی ابغض صوته:
هر آینه بنده دعا می کند و خداوند عزوجل به دو فرشته می فرماید: من دعای او را مستجاب کردم اما حاجتش را نگهدارید، زیرا دوست دارم صدای او را بشنوم و همانا بنده دعا می کند و خداوند تبارک و تعالی می فرماید: زود خواسته اش را بر آورید که من خوش ندارم صدای او را بشنوم.
امام سجاد(ع):
من لم یرج الناس فی شی ء ورد أمره إلی الله عزوجل فی جمیع اموره استجاب الله عزوجل له فی کل شیء.
هرکس در هیچ کاری به مردم امید نبندد و همه کارهای خود را به خدای عزوجل واگذارد، خداوند هر خواسته ای که او داشته باشد اجابت کند.
امام علی(ع):
ربما سألت الشی ء فلا توتاه و اوتیت خیراً منه عاجلاً أو آجلاً أو صرف عنک لما هو خیر لک، فلرب أمر قد طلبته فیه هلاک دینک لو اوتیته، فلتکن مسألتک فیما یبقی لک جماله و ینفی عنک وباله؛
گاه چیزی را(از خدا) می خواهی اما به تو داده نمی شود و دیر یا زود بهتر از آن به تو داده می شود، یا به خاطر آنچه خیر و مصلحت تو در آن است از برآورده شدن خواسته ات دریغ می شود، زیرا بسا خواسته ای که اگر برآورده شود، به نابودی و تباهی دین تو می انجامد، پس، چیزی بخواه که زیبایی و نیکیش برایت می ماند و پیامد سوئی ندارد.
رسول اکرم(ص):
من أراد أن تستجاب دعوته و أن تکشف کربته فلیفرج عن معسر؛
هرکس می خواهد دعایش مستجاب شود و غمش از بین برود باید گره از کار گرفتاری باز کند.

13- شکر
امام صادق(ع):
لو کان عند الله عباده تعبد بها عباده المخلصون أفضل من الشکر علی کل حال لأطلق لفظه فیهم من جمیع الخلق بها فلما لم یکن أفضل منها خصها من بین العبادات و خص أربابها، فقال تعالی(و قلیل من عبادی الشکور):
اگر نزد خداوند عبادتی بهتر از شکر گزاری در همه حال بود که بندگان مخلصش با آن عبادتش کنند، هر آینه آن کلمه را درباره همه خلقش به کار می برد، اما چون عبادتی بهتر از آن نبود از میان عبادات آن را خاص قرار داد و صاحبان آن را ویژه گردانید و فرمود: (و اندکی از بندگان من سپاسگزارند).
رسول اکرم(ص):
الطاعم الشاکر له من الأجر کأجر الصائم المحتسب، و المعافی الشاکر له من الأجر کأجر المبتلی الصابر، و المعطی الشاکر له من الأجر کأجر المحروم القانع؛
سیر سپاسگزار اجرش همانند روزه داری است که برای خدا روزه می گیرد، تندرست سپاسگزار همانند آن اجری را دارد که بیمار شکیبا و بخشنده سپاسگزار همان اجر را دارد که تنگدست قانع.
امام حسین(ع):
شکرک لنعمه سالفه یقتضی نعمه آنفهً؛
شکر تو بر نعمت گذشته، زمینه ساز نعمت آینده است.
امام علی(ع):
أکثر أن تنظر إلی من فضلت علیه، فإن ذلک من أبواب الشکر؛
به کسی که بر او برتری داده شده ای بسیار بنگر، زیرا این کار یکی از انگیزه های شکرگزاری است.
امام صادق(ع):
ما من عبد أنعم الله علیه نعمه فعرف أنها من عند الله إلا غفر الله له قبل أن یحمده؛
هیچ بنده ای نیست که خداوند به او نعمتی دهد و او آن را از جانب خدا بداند مگر آن که، پیش از سپاسگویی او، خداوند بیامرزدش.
أدنی الشکر رؤیه النعمه من الله من غیر علهٍ یتعلق القلب بها دون الله عزوجل و الرضا بما اعطی و ألا تعصیه بنعمته و تخالفه بشی ء من آمره و نهیه بسبب نعمته؛
کم ترین سپاسگزاری، این است که انسان نعمت را(مستقیماً) از خدا بداند و جز او علتی برای آن نداند و نیز به آنچه خداوند عطایش کرده، خرسند باشد و با نعمت او مرتکب گناه وی نشود و نعمت خدا را وسیله مخالفت با امر و نهی او قرار ندهد.
رسول اکرم(ص):
إن الله لیرضی عن العبد أن یأکل الأکله فیحمده علیها أو یشرب الشربه فیحمده علیها؛
خداوند از بنده ای که پس از خوردن لقمه غذا و یا آشامیدن جرعه ای او را سپاس می گوید، خشنود می گردد.
امام صادق(ع):
أوحی الله تعالی إلی موسی(ع) یا موسی اشکرنی حق شکری فقال: یا رب و کیف أشکرک حق شکرک، و لیس من شکر أشکرک به إلا و أنعمت به علی؟! فقال: یا موسی الان شکرتنی حین علمت أن ذلک منی؛
خدای تعالی به موسی(ع) وحی فرمود که: ای موسی مرا چنان که باید شکر کن. موسی عرض کرد: پروردگارا چگونه تو را چنان که باید شکر گویم حال آن که هر شکری که تو را می گویم خود نعمتی است که تو به من ارزانی داشته ای؟ فرمود: ای موسی حال که دانستی توفیق آن شکر را هم من به تو داده ام، شکر مرا ادا کرده ای.
امام رضا(ع):
اعلموا نکم لا تشکرون الله تعالی بشیء بعد إیمان بالله و بعد الاعتراف بحقوق أولیاء الله من آل محمد رسول الله(ع) أحب إلیه من معاونتکم لإخوانکم المؤمنین علی دنیاهم؛
بدانید که بعد از ایمان به خدا و بعد از اعتراف به حقوق اولیاء الله از آل محمد پیامبر خدا(ص) هیچ شکری نزد خدا خوشایندتر از این نیست که برادران مؤمن خود را در امور دنیایشان یاری رسانید.
امام جواد(ع):
نعمه لا تشکر کسیئهٍ لاتغفر؛
نعمتی که سپاسگزاری نشود مانند گناهی است که آمرزیده نشود.

14- تقوا
رسول اکرم(ص):
من رزق تقی فقد رزق خیر الدنیا و الآخره؛
هرکس تقوا روزی اش شود، خیر دنیا و آخرت روزی او شده است.
امام علی(ع):
ان التقوی منتهی رضی الله من عباده و حاجته من خلقه فاتقوا الله الذی ان اسررتم علمه و ان اعلنتم کتبه؛
نهایت خشنودی خداوند از بندگانش و خواسته او از آفریدگانش تقواست، پس تقوا از خداوندی بکنید که اگر پنهان کنید می داند و اگر آشکار سازید می نویسد.
امام علی(ع):
لو ان السماوات و الارض کانتا علی عبد رتقاً ثم اتقی الله لجعل الله له منها مخرجاً ورزقه من حیث لا یحتسب؛
اگر آسمان ها و زمین راه را بر بنده ای ببندند و او تقوای الهی پیشه کند، خداوند حتماً راه گشایشی برای او فراهم خواهد کرد و از جایی که گمان ندارد روزی اش خواهد داد.
امام علی(ع):
ان لاهل التقوی علامات یعرفون بها: صدق الحدیث و اداء الآمانه و الوفاء بالعهد و ...؛
تقواپیشگان نشانه هایی دارند که با آنها شناخته می شوند: راستگویی، امانتداری، وفای به عهد و ...
امام علی(ع):
التقی سابق الی کل خیر؛
تقواپیشه برای انجام هرکار خیری سبقت می گیرد.
امام باقر(ع):
ان الله عزوجل یقی بالتقوی عن العبد ما عزب عنه عقله و یجلی بالتقوی عنه عماه وجهله؛
خداوند به وسیله تقوا بنده را حفظ می کند از آنچه که عقلش به آن نمی رسد و کور دلی و نادانی او را بر طرف می سازد.
رسول اکرم(ص):
اتقی الناس من قال الحق فیما له وعلیه؛
با تقواترین مردم، کسی است که در آنچه به نفع یا ضرر اوست، حق را بگوید.
رسول اکرم(ص):
تمام التقوی ان تتعلم ما جهلت و تعمل بما علمت؛
تمام و کمال تقوا این است که آنچه را نمی دانی بیاموزی و بدانچه می دانی عمل کنی.
امام صادق(ع):
سئل الامام الصادق(ع) عن قول الله عزوجل: (اتقواالله حق تقاته) قال: یطاع فلا یعصی و یذکر فلا ینسی و یشکر فلا یکفر؛
از امام صادق(ع): درباره آیه (تقوای الهی داشته باشید آنگونه که حق تقواست) سئوال شد، فرمودند: از خدا فرمان می برد و نا فرمانی نمی کند، به یاد اوست و فراموشش نمی کند، شکرگزار اوست و کفران نمی کند.
رسول اکرم(ص):
لا یکون الرجل من المتقین حتی یحاسب نقسه اشد من محاسبه الشریک لشریکه فیعلم من این مطعمه و من این مشربه و من این ملبسه امن حل ذلک ام من حرام؛
انسان از تقواپیشگان نیست مگر آن که سخت تر از حسابرسی شریک از شریک، از خود حساب بکشد و بداند خوردنی، نوشیدنی و پوشیدنی اش از کجاست آیا از حلال است یا حرام؟

15- نیت
رسول اکرم(ص):
النیه الحسنه تدخل صاحبها الجنه؛
نیت خوب صاحب خویش را به بهشت می برد.
امام علی(ع):
وصول المرء إلی کل ما یبتغیه من طیب عیشه و أمن سربه وسعه رزقه، بحسن نیته وسعه خلقه؛
آدمی با نیت خوب و خوش اخلاقی به تمام آن چه در جستجوی آن است، از زندگی خوش و امنیت محیط و وسعت روزی، دست می یابد.
امام علی(ع):
من حسنت نیته أمده التوفیق؛
هرکس نیتش خوب باشد، توفیق یاریش خواهد نمود.
امام علی(ع):
النیه الحسنه تدخل صاحبها الجنه؛
نیت خوب، برخاسته از سلامت درون است.
امام سجاد(ع):
اللهم ... و انته بنیتی إلی أحسن النیات و بعملی إلی أحسن الأعمال، اللهم و فر بلطفک نیتی؛
خدایا ... نیتم را به بهترین نیت ها و عملم را به بهترین اعمال برسان، خدایا به لطف خود نیت مرا کامل گردان.
امام علی(ع)
أبلغ ما تستدر به الرحمه أن تضمر لجمیع الناس الرحمه؛
مؤثرترین وسیله جلب رحمت خدا این است که خیرخواه همه مردم باشی.
رسول اکرم(ص):
قال الله تعالی: إذا هم عبدی بحسنه و لم یعملها کتبتها له حسنه فإن عملها کتبتها له عشر حسنات إلی سبعمائه ضعف و إذا هم بسیئه و لم یعملها لم أکتبها علیه فإن عملها کتبتها علیه سیئهً واحده؛
خدای والا می فرماید: وقتی بنده من کار نیکی اراده کند و نکند آن را یک کار نیک برای وی ثبت کنم و اگر بکند ده کار نیک تا هفتصد برابر ثبت کنم و وقتی کار بدی اراده کند و نکند بر عهده او ثبت نکنم و اگر بکند یک کار بد بر عهده او ثبت کنم.
امام علی(ع):
إذا فسدت النیه وقعت البلیه؛
هرگاه نیت فاسد شود، بلا و گرفتاری پیش می آید.
امام صادق(ع):
صاحب النیه الصادقه صاحب القلب السلیم، لأن سلامه القلب من هواجس المحذورات بتخلیص النیه لله فی الأمور کلها؛
کسی که نیت درست داشته باشد، دل سالم و پاک دارد، زیرا سالم داشتن دل از وسوسه های شیطانی به سبب خالص گردانیدن نیت در همه کارها برای خداوند است.
امام عل(ع):
ولو أن الناس حین تنزل بهم النقم و تزول عنهم النعم، فزعوا إلی ربهم بصدق من نیاتهم وولهٍ من قلوبهم، لرد علیهم کل شاردٍ، و أصلح لهم کل فاسدٍ؛
اگر مردم به هنگامی که بلاها بر آنان فرود می آمد و نعمت ها از دستشان می رفت، با نیت های خوب و دلی مشتاق به پروردگارشان پناه می بردند، بی گمان هر از دست رفته ای به آنان باز می گشت و هر فاسدی اصلاح می شد.

16- دانش
رسول اکرم(ص):
خیر الدنیا و الاخره مع العلم و شر الدنیا و الاخره مع الجهل؛
خیر دنیا و آخرت با دانش است و شر دنیا و آخرت با نادانی.
رسول اکرم(ص)
أعلم الناس من جمع علم الناس إلی علمه؛
داناترین مردم کسی است که دانش دیگران را به دانش خود بیفزاید.
رسول اکرم(ص)
طلب العلم فریضه علی کل مسلم ألا إن الله یحب بغاه العلم؛
طلب دانش بر هر مسلمانی واجب است. خداوند جویندگان دانش را دوست دارد.
امام علی(ع):
کل وعاء یضیق بما جعل فیه إلا وعاء العلم فإنه یتسع به؛
فضای هر ظرفی در اثر محتوای خود تنگ تر می شود مگر ظرف دانش که با تحصیل علوم، فضای آن بازتر می گردد.
امام علی(ع):
زکاه العلم بذله لمستحقه و إجهاد النفس فی العمل به؛
زکات دانش، آموزش به کسانی که شایسته آن اند و کوشش در عمل به آن است.
رسول اکرم(ص):
یا علی و للعالم ثلاث علامات: صدق الکلم و اجتناب الحرام و أن یتواضع للناس کلهم؛
یا علی دانشمند سه نشانه دارد: راستگویی، حرام گریزی و فروتنی در برابر همه مردم.
امام علی(ع):
خیر العلم مانفع؛
بهترین علم آن است که مفید باشد.
امام صادق(ع):
لا ینبغی لمن لم یکن عالماً أن یعد سعیداً.
کسی که بهره ای از دانش ندارد معنا ندارد که دیگران او را سعادتمند بدانند.
رسول اکرم(ص):
الناس رجلان: عالم و متعلم و لا خیر فیما سواهما؛
مردم دو گروه اند: دانشمند و دانش اندوز و در غیر این دو، خیری نیست.
امام صادق(ع):
من تعلم العلم و عمل به و علم لله دعی فی ملکوت السماوات عظیماً فقیل: تعلم لله و عمل لله و علم لله؛
هرکس برای خدا دانش بیاموزد و به آن عمل کند و به دیگران آموزش دهد، در ملکوت آسمانها به بزرگی یاد شود و گویند: برای خدا آموخت و برای خدا عمل کرد و برای خدا آمرزش داد.

17- نادانی
امام علی(ع):
أعظم المصائب الجهل؛
بزرگ ترین مصیبت ها، نادانی است.
امام علی(ع):
لا یزکو مع الجهل مذهب؛
هیچ آیینی، با نادانی رشد نمی کند.
کم من عزیز أذله جهله؛
چه بسیار عزیزی که، نادانی اش او را خوار ساخت.
امام علی(ع):
العقل یهدی و ینجی، و الجهل یغوی و یردی؛
عقل راهنمایی می کند و نجات می دهد و نادانی گمراه می کند و نابود می گرداند.
امام علی(ع):
الجهل أصل کل شر؛
نادانی ریشه همه بدیهاست.
امام علی(ع):
العلم قاتل الجهل؛
دانش، نابود کننده نادانی است.
رسول اکرم(ص):
إن الجاهل من عصی الله و إن کان جمیل المنظر عظیم الخطر؛
نادان کسی است که نا فرمانی خدا کند، اگر چه زیبا چهره و دارای موقعیتی بزرگ باشد.
رسول اکرم(ص):
قلب لیس فیه شیء من الحکمه کبیت خرب فتعلموا و علموا و تفقهوا و لا تموتوا جهالاً فإن الله لا یعذر علی الجهل؛
دلی که در آن حکمت نیست، مانند خانه ویران است، پس بیاموزید و تعلیم دهید، بفهمید و نادان نمیرید. براستی که خداوند، بهانه ای را برای نادانی نمی پذیرد.
امام علی(ع):
لو لا خمس خصالٍ لصار الناس کلهم صالحین: أولها القناعه بالجهل، الحرص علی الدنیا، والشح بالفضل، و الریاء فی العمل و الإعجاب بالرأی؛
اگر پنج خصلت نبود، همه مردم جزو صالحان می شدند: قانع بودن و نادانی، حرص به دنیا، بخل ورزی به زیادی، ریاکاری در عمل، و خودرأیی.
امام صادق(ع):
إن الله لم یأخذ علی الجهال عهداً بطلب العلم حتی أخذ علی العلماء عهداً ببذل العلم للجهال، لأن العلم کان قبل الجهل؛
خداوند از نادان پیمان نگرفته که دانش بیاموزند، تا آنکه از عالمان پیمان گرفته که به نادانان بیاموزند، زیرا دانش، پیش از نادانی بود.

18- عقل
رسول اکرم(ص):
یا علی العقل ما اکتسبت به الجنه و طلب به رضی الرحمن؛
یا علی عقل چیزی است که با آن بهشت و خشنودی خداوند رحمان به دست می آید.
امام علی(ع):
أعقل الناس أبعدهم عن کل دنیه؛
عاقل ترین مردم کسی است که از همه پستی ها دورتر باشد.
امام علی(ع):
من لم یهذب نفسه لم ینتفع بالعقل؛
هرکس خود را تزکیه نکند، از عقل بهره نمی برد.
امام حسین(ع):
لا یکمل العقل إلا باتباع الحق؛
عقل جز با پیروی از حق کامل نمی شود.
امام علی(ع):
أفضل الناس عقلاً أحسنهم تقدیراً لمعاشه و أشدهم اهتماماً بإصلاح معاده؛
عاقل ترین مردم کسی است که در امور زندگیش بهتر برنامه ریزی کند و در اصلاح آخرتش بیشتر همت نماید.
امام علی(ع):
زکوه العقل احتمال الجهال؛
زکات عقل تحمل نادانان است.
امام علی(ع):
لیس العاقل من یعرف الخیر من الشر و لکن العاقل من یعرف خیر الشرین؛
عاقل آن نیست که خیر را از شر تشخیص دهد، بلکه عاقل کسی است که میان دو شر، آن را ضررش کمتر است بشناسد.
امام حسین(ع):
إذا وردت علی العاقل لمه قمع الحزن بالحزم وقرع العقل للاحتیال؛
چون برای عاقل مشکلی پیش آید، غم خود را با هوشیاری و دور اندیشی از میان می برد و عقل را به چاره جویی وا می دارد.
امام باقر(ع):
إن الله تبارک و تعالی یحاسب الناس علی قدر ما آتاهم من العقول فی الدنیا؛
خداوند (در روز قیامت) از بندگانش به مقدار عقلی که به آنها داده باز خواست خواهد کرد.

19- مکارم الاخلاق
رسول اکرم(ص):
إنما بعثت لاتمم مکارم الأخلاق؛
براستی که من برای به کمال رساندن مکارم اخلاق مبعوث شده ام.
امام علی(ع):
علیکم بمکارم الأخلاق فإنها رفعه و إیاکم و الأخلاق الدنیه فانها تضع الشریف و تهدم المجد؛
به مکارم اخلاق پایبند باشید که آن مایه سربلندی است و از اخلاق پست دوری کنید که آن انسانهای شریف را پست و بزرگواری را از بین می برد.
امام علی(ع):
نزه عن کل دنیه نفسک، و أبذل فی المکارم جهدک تخلص من الماثم و تحرز المکارم؛
خودت را از هر پستی پاک کن، و در راه مکارم اخلاق نهایت کوشش خود را به کار گیر تا از گناهان برهی و مکارم را بدست آوری.
امام علی(ع):
لو کنا لا نرجو جنه و لا نخشی ناراً ولا عقاباً لکان ینبغی لنا أن نطلب مکارم الأخلاق فإنها مما تدل علی سبیل النجاح؛
اگر هم به بهشت امید(و باور) نمی داشتیم و از دوزخ نمی هراسیدیم و پاداش کیفری در میان نمی بود باز شایسته بود که در طلب مکارم اخلاق برآییم، زیرا که راه موفقیت و پیروزی در تحصیل مکارم اخلاق است.
امام صادق(ع):
وقد سئل عن مکارم الأخلاق: العفو عمن ظلمک وصله من قطعک و إعطاء من حرمک و قول الحق و لو علی نفسک؛
درباره مکارم الاخلاق سئوال شد، فرمودند: گذشت از کسی که به تو ظلم کرده، رابطه با کسی که با تو قطع رابطه کرده، عطا به آن کس که از تو دریغ داشته است و گفتن حق اگر چه بر ضد خودت باشد.
امام علی(ع):
لا تکمل المکارم إلا بالعفاف و الایثار؛
مکارم اخلاق به کمال نمی رسد، مگر با پاکدامنی و از خود گذشتگی.
إذا رغبت فی المکارم فاجتنب المحارم؛
اگر خواهان مکارم و بزرگواری ها هستی از حرام ها دوری کن.
امام صادق(ع):
إن الله تبارک و تعالی خص رسول الله(ص) بمکارم الأخلاق، فامتحنوا أنفسکم فإن کانت فیکم فاحمدوا الله عزوجل و ارغبوا إلیه فی الزیاده منها- فذکرها عشره- الیقین، و القناعه، و الصبر، و الشکر، و الحلم، و حسن الخلق، و السخاء، و الغیره، و الشجاعه، و المروءه؛
خدای تبارک و تعالی رسول خدا(ص) را به مکارم اخلاق مخصوص گردانید. پس شما نیز خود را بیازمایید، اگر این صفت ها در شما بود خدای عزوجل را سپاس گویید و از او این مکارم را بیشتر بخواهید- سپس آن ده خصلت را بر شمردند- : یقین، قناعت، صبر، شکر، بردباری، خوش اخلاقی، سخاوت، غیرت، شجاعت و جوانمردی.
امام صادق(ع):
لجراح المدائنی- : ألا احدثک بمکارم الأخلاق؟ الصفح عن الناس، و مواساه الرجل أخاه فی ماله، و ذکرالله کثیراً؛
به جراح مدائنی فرمودند: آیا به تو بگویم که مکارم اخلاق چیست؟ گذشت کردن از مردم، سهیم کردن برادر(دینی) در مال خود و بسیار به یاد خدا بودن.
امام صادق(ع):
المکارم عشر، فإن استطعت أن تکون فیک فلتکن...: صدق البأس، و صدق اللسان، و أداء الأمانه، وصله الرحم، و إقراء الضیف، و إطعام السائل، و المکافاه علی الصنائع، و التذمم للجار، و التذمم للصاحب، ورأسهن الحیاء.
مکارم ده تاست: اگر می توانی آنها را داشته باش...: استقامت در سختی ها، راستگویی، امانتداری، صله رحم، میهمان نوازی، اطعام نیازمند، جبران کردن نیکی ها، رعایت حق و حرمت همسایه، مراعات حق و حرمت رفیق و در رأس همه، حیا.

20- اخلاق
امام حسین(ع):
الخلق الحسن عباده؛
خوش اخلاقی عبادت است.
امام صادق(ع):
إن مما یزین الإسلام الأخلاق الحسنه فیما بین الناس؛
خوش اخلاقی در بین مردم زینت اسلام است.
امام علی(ع):
من حسنت خلیقته طابت عشرته؛
هرکس خوش اخلاق باشد، زندگی اش پاکیزه و گوارا می گردد.
امام صادق(ع):
البر و حسن الخلق یعمران الدیار و یزیدان فی الأعمار؛
نیکی و خوش اخلاقی، شهرها را آباد و عمرها را زیاد می کند.
امام علی(ع):
حسن الأخلاق یدر الأرزاق و یونس الرفاق:
خوش اخلاقی روزی ها را زیاد می کند و میان دوستان انس و الفت پدید می آورد.
رسول اکرم(ص):
حسنوا أخلاقکم و الطفوا بجیرانکم و أکرموا نساء کم تدخلوا الجنه بغیر حسابٍ؛
اخلاق خود را نیکو کنید و با همسایگان خود مهربان باشید و زنان خود را گرامی بدارید تا بی حساب وارد بهشت شوید.
امام علی(ع):
عود نفسک الجمیل فباعتیادک إیاه یعود لذیذاً؛
خودت را به کارهای زیبا(خداپسندانه) عادت بده که اگر به آنها عادت کنی برایت لذت بخش می شوند.
امام علی(ع):
روضوا أنفسکم علی الأخلاق الحسنه فإن العبد المؤمن یبلغ بحسن خلقه درجه الصائم القائم؛
خودتان را بر خوش اخلاقی تمرین و ریاضت دهید، زیرا که بنده مسلمان با خوش اخلاقی خود به درجه روزه گیر شب زنده دار می رسد.
امام صادق(ع):
لما سئل عن حد حسن الخلق: تلین جانبک و تطیب کلامک و تلقی أخاک ببشرٍ حسنٍ؛
در پاسخ به پرسش از معنای خوش اخلاقی فرمودند: نرمخو و مهربان باشی، گفتارت پاکیزه و مؤدبانه باشد و با برادرت با خوشرویی برخورد کنی.
رسول اکرم(ص):
ألا انبئکم بخیارکم؟ قالوا: بلی یا رسول الله. قال: أحسنکم أخلاقاً الموطئون اکنافاً، الذین یألفون و یؤلفون؛
آیا شما را از بهترین افرادتان خبر ندهم؟ عرض کردند: چرا، ای رسول خدا. حضرت فرمودند: خوش اخلاق ترین شما، آنان که نرمخو و بی آزارند، با دیگران انس می گیرند و دیگران نیز با آنان انس و الفت می گیرند.