رسول اکرم(ص):
اقربکم غداً منی فی الموقف اصدقکم للحدیث و اداکم للامانه و اوفاکم بالعهد و احسنکم خلقاً و اقربکم من الناس؛
نزدیک ترین شما به من در قیامت، راستگوترین، امانتدارترین، وفادارترین به عهد، خوش اخلاق ترین و نزدیک ترین شما به مردم است.
رسول اکرم(ص):
من کان یؤمن بالله و الیوم الآخر فلیف اذا وعد؛
هرکس به خدا و روز قیامت ایمان دارد، هرگاه وعده می دهد باید وفا کند.
رسول اکرم(ص):
من عامل الناس فلم یظلمهم و حدثهم فلم یکذبهم و وعدهم فلم یخلفهم فهو ممن کملت مروته و ظهرت عدالته و وجبت اخوته و حرمت غیبته؛
هرکس در معاشرت با مردم به آنان ظلم نکند، دروغ نگوید، خلف وعده ننماید، جوانمردیش کامل، عدالتش آشکار، برادری با او واجب و غیبتش حرام است.
رسول اکرم(ص):
ثلاث لیس لاحد من الناس فیهن رخصه: بر الوالدین مسلماً کان اؤ کافراً و الوفاء بالعهد لمسلم او کافراً و اداء الامانه الی مسلم کان اؤ کافراً.
سه چیز است که ترک آن برای هیچ کس جایز نیست: نیکی به پدر و مادر مسلمان باشند یا کافر، وفای به عهد با مسلمان یا کافر و ادای امانت به مسلمان یا کافر.
رسول اکرم(ص):
ثلاث من کن فیه فهی راجعه علی صاحبها: البغی و المکر و النکث؛
سه خصلت است که در هر کس باشد(آثارش) به خود او بر می گردد: ظلم کردن، فریب دادن و تخلف از وعده.
امام علی(ع):
لیس من فرائض الله شیء الناس اشد علیه اجتماعاً مع تفرق اهوائهم و تشتت آرائهم من تعظیم الوفاء بالعهود؛
هیچ یک از فرائض الهی همانند وفای به عهد نیست که مردم با هم خواسته های گوناگون و دیدگاههای مختلف، بیشتر بر آن اتفاق نظر داشته باشند.
امام علی(ع):
و إیاک ... ان تعدهم فتتبع موعدک بخلفک ... فان الخلف یوجب المقت عند الله و الناس؛
بپرهیز از خلف وعده که آن موجب نفرت خدا و مردم از تو می شود.
امام علی(ع):
لا تعدن عده لا تثق من نفسک بانجازها؛
وعده ای نده که از وفای به آن اطمینان نداری.
امام علی(ع):
لا تعتمد علی موده من لا یوفی بعهده؛
به دوستی که به عهد خود وفا نمی کند اعتماد نکن.
امام سجاد(ع):
قلت لعلی بن الحسین(ع): اخبرنی بجمیع شرایع الدین قال(ع): قول الحق و الحکم بالعدل و الوفاء بالعهد؛
به امام سجاد(ع): عرض کردم: مرا از تمام دستورهای دین آگاه کنید امام(ع) فرمودند: حقگویی، قضاوت عادلانه و وفای به عهد.

22- گذشت
امام علی(ع):
العفو تاج المکارم؛
گذشت، اوج بزرگواریهاست.
رسول اکرم(ص):
إذا اوقف العباد نادی مناد: لیقم من أجره علی الله و لیدخل الجنه قیل: من ذاالذی أجره علی الله؟ قال: العافون عن الناس؛
هنگامی که بندگان در پیشگاه خدا می ایستند، آواز دهنده ای ندا دهد: آن کس که مزدش با خداست بر خیزد و به بهشت رود. گفته می شود: چه کسی مزدش با خداست؟ می گوید: گذشت کنندگان از مردم.
رسول اکرم(ص):
من کثر عفوه مد فی عمره؛
هرکس پر گذشت باشد، عمرش طولانی شود.
امام رضا(ع):
ما التقت فئتان قط إلا نصر أعظمهما عفواً؛
هرگز دو گروه با هم رویاروی نشدند، مگر این که با گذشت ترین آنها پیروز شد.
رسول اکرم(ص):
من عفا عن مظلمه أبد له الله بها عزاً فی الدنیا و الاخره؛
هرکس از ظلمی که در حق او شده گذشت کند، خداوند به جای آن در دنیا و آخرت به او عزت می بخشد.
امام حسین(ع):
إن أعفی الناس من عفا عند قدرته؛
با گذشت ترین مردم، کسی است که در زمان قدرت داشتن، گذشت کند.
رسول اکرم(ص):
تعافوا تسقط الضغائن بینکم؛
از یکدیگر گذشت کنید، تا کینه های میان شما از بین برود.
امام رضا(ع):
فی قوله تعالی: (فاصفح الصفح الجمیل) - : عفو من غیر عقوبه و لا تعنیف و لا عتبٍ؛
درباره آیه (پس گذشت کن گذشتی زیبا...) فرمودند: مقصود، گذشت بدون مجازات و تندی و سرزنش است.
امام علی(ع):
شر الناس من لا یعفو عن الزله و لا یسترالعوره؛
بدترین مردم کسی است که خطای دیگران را نبخشد و عیب را نپوشاند.
امام علی(ع):
جاز بالحسنه و تجاوز عن السیئه ما لم یکن ثلماً فی الدین أو وهناً فی سلطان الإسلام؛
(بدی یا خوبی را) به نیکی پاداش ده و از بدی درگذر، به شرط آن که به دین لطمه ای نزند یا در قدرت اسلام ضعفی پدید نیاورد.

23- راستگویی
امام صادق(ع):
إن الله عزوجل لم یبعث نبیاً إلا بصدق الحدیث و أداء الأمانه إلی البر و الفاجر؛
خدای عزوجل هیچ پیامبری را نفرستاد، مگر با راستگویی، و برگرداندن امانت به نیکوکار و یا بدکار.
امام صادق(ع):
إن الصادق أول من یصدقه الله عزوجل یعلم أنه صادق و تصدقه نفسه تعلم أنه صادق؛
راستگو را نخستین کسی که تصدیق می کند، خدای عزوجل است که می داند او راستگوست و نیز نفس او تصدیقش می کند که می داند راستگوست.
رسول اکرم(ص):
یا علی اصدق و إن ضرک فی العاجل فإنه ینفعک فی الآجل و لا تکذب و إن ینفعک فی العاجل فإنه یضرک فی الآجل؛
ای علی راست بگو اگر چه در حال حاضر به ضرر تو باشد ولی در آینده به نفع توست و دروغ نگو اگر چه در حال حاضر به نفع تو باشد ولی در آینده به ضرر توست.
امام علی(ع):
أربع من أعطیهن فقد أعطی خیر الدنیا و الاخره صدق حدیث و أداء أمانه وعفه بطن وحسن خلق؛
چهار چیز است که به هرکس داده شود خیر دنیا و آخرت به او داده شده است: راستگویی، اداء امانت، حلال خوری و خوش اخلاقی.
امام علی(ع):
الصادق عی شفا منجاه و کرامه و الکاذب علی شرف مهواه و مهانه؛
راستگو در آستانه نجات و بزرگواری است و دروغگو در لبه پرتگاه و خواری.
امام صادق(ع):
لا تغتروا بصلاتهم و لا بصیامهم، فإن الرجل ربما لهج بالصلاه و الصوم حتی لو ترکه استوحش، ولکن اختبر وهم عند صدق الحدیث و أداء الامانه؛
فریب نماز و روزه مردم را نخورید، زیرا آدمی گاه چنان به نماز و روزه خو می کند که اگر آنها را ترک گوید، احساس ترس می کند، بلکه آنها را به راستگویی و امانتداری بیازمایید.
رسول اکرم(ص):
إذا رأیت من أخیک ثلاث خصال فارجه: الحیاء و الأمانه و المصدق؛
هرگاه در برادر (دینی) سه صفت دیدی به او امیدوار باش: حیا، امانتداری و راستگویی.
امام علی(ع):
المؤمن صدوق اللسان بذول الإحسان؛
مؤمن بسیار راستگو و بسیار نیکوکار است.
امام صادق(ع):
من صدق لسانه زکی عمله:
هرکس راستگو باشد عملش پاکیزه می شود و رشد می کند.
امام علی(ع):
 یبلغ الصادق بصدقه ما یبلغه الکاذب باحتیاله؛
راستگو، با راستگویی خود به همان می رسد که دروغگو با حیله گری خود.

24- دروغگویی
رسول اکرم(ص):
إن رجلاً أتی سیدنا رسول الله(ص) فقال: یا رسول الله علمنی خلقاً یجمع لی خیرالدنیا و الاخره فقالٌ(ص): لا تکذب؛
مردی به رسول خدا(ص) عرض کرد: به من اخلاقی بیاموزید که خیر دنیا و آخرت در آن جمع باشد، حضرت فرمودند: دروغ نگو.
امام علی(ع):
لیس الکذب من خلائق الإسلام؛
دروغگویی از اخلاق اسلام نیست.
امام علی(ع):
(علامه) الإیمان أن تؤثر الصدق حیث یضرک علی الکذب حیث ینفعک؛
(نشانه) ایمان، این است که راستگویی را هر چند به زیان تو باشد بر دروغگویی، گرچه به سود تو باشد، ترجیح دهی.
رسول اکرم(ص):
أنا زعیم ببیت فی ربض الجنه، و بیت فی وسط الجنه، و بیت فی أعلی الجنه لمن ترک المراء و إن کان محقاً، و لمن ترک الکذب و إن کان هازلاً، و لمن حسن خلقه؛
من بر کسی که مجادله را رها کند، هرچند حق با او باشد و کسی که دروغ نگوید، هرچند به شوخی باشد و کسی که اخلاقش را نیکو گرداند، خانه ای در حومه بهشت و خانه ای در مرکز بهشت و خانه ای در بالای بهشت ضمانت می کنم.
امام سجاد(ع):
اتقوا الکذب الصغیر منه و الکبیر، فی کل جد و هزل فإن الرجل إذا کذب فی الصغیر اجترأ علی الکبیر؛
از دروغ کوچک و بزرگش، جدی و شوخیش بپرهیزید، زیرا انسان هرگاه در چیز کوچک دروغ بگوید، به گفتن دروغ بزرگ نیز جرئت پیدا می کند.
رسول اکرم(ص):
الکذب ینقص الرزق؛
دروغ، روزی را کم می کند.
امام علی(ع):
یکتسب الکاذب بکذبه ثلاثاً: سخط الله علیه و استهانه الناس به و مقت الملائکه له؛
دروغگو با دروغگویی خود سه چیز بدست می آورد: خشم خدا را نسبت به خود، نگاه تحقیر آمیز مردم را نسبت به خود و دشمنی فرشتگان را نسبت به خود.
امام صادق(ع):
إن مما أعان الله(به) علی الکذابین النسیان؛
از جمله کمکهای خداوند بر ضد دروغگویان فراموشی است.
رسول اکرم(ص):
عبد الله بن عامر: دعتنی أمی یوماً و رسول الله(ص) قاعد فی بیتنا، فقالت: ها تعال اعطک، فقال لها رسول الله(ص) ما أردت أن تعطیه؟ قالت: أردت أن اعطیه تمراً، فقال لها رسول الله(ص) أما إنک لو لم تعطه شیئاً کتبت علیک کذبه؛
عبدالله بن عامر: روزی رسول خدا(ص) در خانه ما نشسته بودند. مادرم مرا صدا زد و گفت: بیا به تو(چیزی) بدهم. رسول خدا(ص) به او فرمودند: می خواهی چه به او بدهی؟ عرض کر: می خواهم خرمایی به او بدهم. رسول خدا(ص) به مادرم فرمودند: بدان که اگر چیزی به او ندهی، دروغ برایت نوشته می شود.
رسول اکرم(ص):
إن الله عزوجل أحب الکذب فی الصلاح و أبغض الصدق فی الفساد؛
خداوند عزوجل، دروغی را که باعث صلح و آشتی شود دوست دارد و از راستی که باعث فتنه شود بیزار است.

25- گشاده رویی
امام علی(ع):
البشر أول البر؛
گشاده رویی، سرآغاز نیکی است.
رسول اکرم(ص):
حسن البشر یذهب بالسخیمه؛
گشاده رویی کینه را از بین می برد.
امام علی(ع):
البشر شیمه الحر؛
گشاده رویی خوی آزاده است.
رسول اکرم(ص):
کن بشاشاً فإن یحب البشاشین و یبغض العبوس کریه الوجه؛
گشاده رو باش که خداوند انسان های گشاده رو را دوست دارد و با اخموی ترشرو دشمن است.
امام علی(ع):
بشرک یدل علی کرم نفسک؛
گشاده رویی تو نشانگر بزرگواری و کرامت نفس توست.
امام صادق(ع):
صنائع المعروف و حسن البشر یکسبان المحبه و یدخلان الجنه و البخل و عبوس الوجه یبعدان من الله و یدخلان النار؛
نیکوکاری و گشاده رویی، محبت آورند و به بهشت می برند و بخل و ترشرویی از خدا دور می کنند و به دوزخ برند.
امام علی(ع):
بالبشر و بسط الوجه یحسن موقع البذل؛
با گشاده رویی و خوشرویی، بخشش ارزش پیدا می کند.
رسول اکرم(ص):
إنکم لن تسعوا الناس بأموالکم فالقوهم بطلاقه الوجه و حسن البشر؛
شما هرگز نمی توانید با اموال خود همه مردم را بهره مند سازید، پس با آنان با گشاده رویی تمام برخورد کنید.
امام علی(ع):
إذا لقیتم إخوانکم فتصافحوا و أظهروا لهم البشاشه و البشر تتفرقوا ما علیکم من الأوزار ذهب؛
هرگاه با برادران خود روبرو شدید و دست دادید و خوشرویی و گشاده رویی نشان دادید، هنگام جدا شدن گناهانتان ریخته است.
رسول اکرم(ص):
بسط الوجه زینه الحلم؛
گشاده رویی زینت بردباری است.

26- حیا
امام علی(ع):
الحیاء مفتاح کل الخیر؛
حیا کلید همه خوبی هاست.
رسول اکرم(ص):
الحیاء زینه الأسلام؛
حیا زینت اسلام است.
رسول اکرم(ص):
إن الله یحب الحیی الحلیم العفیف المتعفف؛
خداوند انسان با حیای بردبار پاک دامنی را که پاکدامنی می ورزد، دوست دارد.
امام کاظم(ع):
الحیاء من الأیمان و الأیمان فی الجنه و البذاء من الجفاء و الجفاء فی النار؛
حیا از ایمان و ایمان در بهشت است و بدزبانی از بی مهری و بدرفتاری است و بدرفتاری در جهنم است.
امام صادق(ع):
الحیاء علی وجهین فمنه ضعف و منه قوه و إسلام و إیمان؛
حیا بر دو گونه است: یکی حیای ضعف و ناتوانی و دیگری حیای قدرت و اسلام و ایمان.
رسول اکرم(ص):
الحیاء عشره أجزاء فتسعه فی النساء وواحد فی الرجال؛
حیا ده جز دارد، نه جزء آن در زنان است و یک جزء در مردان.
امام علی(ع):
غایه الحیاء أن یستحیی المرء من نفسه؛
اوج حیا این است که آدمی از خودش حیا کند.
امام علی(ع):
ثلاث لا یستحیی منهن: خدمه الرجل ضیفه و قیامه عن مجلسه لأبیه و معلمه و طلب الحق و إن قل:
از سه کار حیا نباید کرد: خدمت به میهمان، از جا برخاستن در برابر پدر و آموزگار خویش و طلب حق گرچه اندک باشد.
امام علی(ع):
الحیاء من الله یمحو کثیراً من الخطایا؛
حیا از خدا بسیاری از گناهان را پاک می کند.
رسول اکرم(ص):
أما الحیاء فیتشعب منه اللین، و الرأفه، و المراقبه لله فی السر و العلانیه، و السلامه، و اجتناب الشر، و البشاشه، و السماحه، و الظفر، و حسن الثناء علی المرء فی الناس، فهذا ما أصاب العاقل باحیاء ، فطوبی لمن قبل نصیحه الله و خاف فضیحته؛
اما شاخه های حیا عبارتند از: نرمش، مهربانی، در نظر داشتن خدا در آشکار و نهان، سلامت، دوری از بدی، خوشرویی، گذشت، بخشندگی، پیروزی و خوشنامی در میان مردم، اینها فوایدی است که خردمند از حیا می برد. خوشا بحال کسی که نصیحت خدا ر ابپذیرد و از رسوایی خودش بترسد.

27- مدارا
رسول اکرم(ص):
أمرنی ربی بمداراه الناس کما أمرنی بأداء الفرائض؛
پروردگارم، همان گونه که مرا به انجام واجبات فرمان داده، به مدارا کردن با مردم نیز فرمان داده است.
رسول اکرم(ص):
أعقل الناس أشدهم مداراه للناس.
عاقل ترین مردم کسی است که بیشتر با مردم مدارا کند.
رسول اکرم(ص):
من أعطی حظه من الرفق فقد أعطی حظه من خیر الدنیا و الاخره؛
هرکس را که بهره ای از مدارا داده اند، بدون شک بهره اش را از خیر دنیا و آخرت داده اند.
رسول اکرم(ص):
ما کان الرفق فی شی ء إلا زانه:
مدارا با چیزی همراه نشد مگر آن که آن را زینت بخشید.
رسول اکرم(ص):
إن الله یحب الرفق و یعین علیه؛
خداوند مدارا را دوست دارد و انسان را بر انجام آن یاری می کند.
امام علی(ع):
لیس الحکیم من لم یدار من لا یجد بداً من مداراته؛
حکیم نیست آن کس که مدارا نکند با کسی که چاره ای جز مدارا کردن با او نیست.
رسول اکرم(ص):
إن الأنبیاء إنما فضلهم الله علی خلقه بشده مداراتهم لأعداء دین الله و حسن تقیتهم لأجل إخوانهم فی الله؛
خداوند از این رو پیامبران را بر دیگر مردمان برتری داد که با دشمنان دین خدا بسیار با مدارا رفتار می کردند و برای حفظ برادران همکیش خود نیکو تقیه می کردند.
امام حسین(ع):
من أحجم عن الرأی و عییت به الحیل کان الرفق مفتاحه؛
هرکس فکرش به جایی نرسد و راه تدبیر بر او بسته شود، کلیدش مدارا است.
امام صادق(ع):
فی قوله تعالی(و قولوا للناس حسناً)- : أی للناس کلهم مؤمنهم و مخالفهم، أما المومنون فیبسط لهم وجهه، و أما المخالفون فیکلمهم بالمداراه لا جتذابهم إلی الایمان، فإنه بأیسر من ذلک یکف شرورهم عن نفسه، و عن إخوانه المؤمنین؛
درباره آیه(و با مردم سخن نیکو گویید) فرمود: مقصود همه مردمان اعم از مؤمن و کافر است. اما با مؤمنان باید گشاده رو بود و اما با کافران باید به نرمی و مدارا سخن گفت، تا به سوی ایمان کشیده شوند و کمترین ثمرش این است که خود و برادران مؤمنش را از گزند آنان مصون می دارد.
امام علی(ع):
دار الناس تأمن غوائلهم و تسلم من مکایدهم؛
با مردم مدارا کن، تا از گزندهایشان در امان باشی و از نیرنگهایشان سالم بمانی.

28- انصاف
رسول اکرم(ص):
لأمیر المؤمنین(ع) ألا اخبرکم، بأشبهکم بی خلقاً؟ قال: بلی یا رسول الله قال: أحسنکم خلقاً، و أعظمکم حلماً، و أبرکم بقرابته و أشدکم من نفسه إنصافاً؛
به امیرالمومنین(ع) فرمودند: آیا تو را خبر ندهم که اخلاق کدام یک از شما به من شبیه تر است؟ عرض کردند: آری، ای رسول خدا. فرمودند: آن کس که از همه شما خوش اخلاق تر و بردبارتر و به خویشاوندانش نیکوکارتر و با انصاف تر باشد.
امام علی(ع):
الإنصاف أفضل الفضائل؛
انصاف، برترین ارزشهاست.
امام علی(ع):
الإنصاف یرفع الخلاف و یوجب الایتلاف؛
انصاف، اختلافات را از بین می برد و موجب الفت و همبستگی می شود.
امام علی(ع):
من أنصف انصف؛
هرکس با انصاف باشد، انصاف می بیند.
امام علی(ع):
زکاه القدره الإنصاف؛
زکات قدرت، انصاف است.
امام صادق(ع):
من أنصف الناس من نفسه رضی به حکماً لغیره؛
هرکس با مردم منصفانه رفتار کند، دیگران داوری او را می پذیرند.
امام علی(ع):
أعدل الناس من أنصف من ظلمه؛
عادل ترین مردم کسی است که با کسی که به او ظلم کرده با انصاف رفتار کند.
رسول اکرم(ص):
من واسی الفقیر و أنصف الناس من نفسه فذلک المؤمن حقاً؛
هرکس به نیازمند کمک مالی کند و با مردم منصفانه رفتار نماید چنین کسی مؤمن حقیقی است.
امام علی(ع):
أنصف الناس من نفسک و أهلک و خاصتک و من لک فیه هویً و اعدل فی العدو و الصدیق؛
خودت و خانواده ات و نزدیکانت و کسانی که به آنان علاقه داری، با مردم منصفانه رفتار کنید و با دوست و دشمن به عدالت رفتار کن.
رسول اکرم(ص):
أنصف الناس من نفسک و انصح الأمه و ارحمهم فإذا کنت کذلک و غضب الله علی أهل بلده أنت فیها و أراد أن ینزل علیهم العذاب نظر إلیک فرحمهم بک، یقول الله تعالی: (و ما کان ربک لیهلک القری بظلمٍ و أهلها مصلحون)؛
با مردم منصفانه رفتار کن و نسبت به آنان خیر خواه و مهربان باش، زیرا اگر چنین بودی و خداوند بر مردم آبادیی که تو در آن به سرمی بری خشم گرفت و خواست بر آنان عذاب فرو فرستد، به تو نگاه می کند و به خاطر تو به آن مردم رحم می کند. خدای متعال می فرماید(و پروردگار تو (هرگز) بر آن نبوده است که شهرهایی را که مردمش درستکارند، به ستمی هلاک کند).

29- دوستی
لقمان حکیم(ره):
یا بنی لا تعد بعد تقوی الله من أن تتخذ صاحباً صالحاً.
فرزندم بعد از تقوای الهی از گرفتن دوست شایسته نگذر.
رسول اکرم(ص):
من أراد الله به خیراً رزقه الله خلیلاً صالحاً؛
هرکس که خداوند برای او خیر بخواهد، دوستی شایسته نصیب وی خواهد نمود.
لقمان حکیم(ره):
یا بنی اتخذ ألف صدیق و ألف قلیل و لا تتخذ عدواً واحداً و الواحد کثیرٌ؛
فرزندم هزار دوست بگیر که هزار دوست هم کم است و یک دشمن مگیر که یک دشمن هم زیاد است.
رسول اکرم(ص):
الجلیس الصالح خیر من الوحده، و الموحده خیر من جلیس السوء؛
هم نشین خوب، از تنهایی بهتر است و تنهایی از هم نشین بد بهتر است.
امام علی(ع):
من لم یقدم فی اتخاذ الأخوان الاعتبار دفعه الاغترار إلی صحبه الفجار؛
هرکس در انتخاب برادران(دوستان) امتحان را مقدم ندارد، فریب خوردگی او را به مصاحبت با بدکاران می کشاند.
امام علی(ع):
خیر إخوانک من دعاک إلی صدق المقال بصدق مقاله و ندبک إلی أفضل الأعمال بحسن أعماله؛
بهترین برادرانت(دوستت)، کسی است که با راستگویی اش تو را به راستگویی بخواند و با اعمال نیک خود، تو را به بهترین اعمال بر انگیزد.
امام صادق(ع):
لا ینبغی للمرء المسلم أن یواخی الفاجر و لا الأحمق و لا الکذاب؛
سزاوار نیست که مسلمان با بدکار و احمق و دروغگو رفاقت کند.
رسول اکرم(ص):
ثلاثه تخلص الموده: إهداء العیب، و حفظ الغیب، و المعونه فی الشده؛
سه چیز دوستی را یکرنگ می سازد: هدیه کردن عیب های یکدیگر، در غیبت دوست پاس خاطر او را داشتن و بدگویی نکردن و یاری رساندن در سختی.
امام علی(ع):
الصدیق من کان ناهیاً عن الظلم و العدوان معیناً علی البر و الإحسان؛
دوست، کسی است که از ظلم و تجاوزگری باز دارد و بر انجام خوبی و نیکی یاری کند.
امام علی(ع):
و ابذل... للعامه بشرک و محبتک و لعدوک عدلک و إنصافک...؟
گشاده رویی و دوستی ات را برای عمومی مردم و عدالت و انصافت را برای دشمنت بکار گیر.

30- مشورت
رسول اکرم(ص):
ما یستغنی رجل عن مشوره؛
هیچ کس از مشورت بی نیاز نیست.
امام حسن(ع):
ما تشاور قوم إلا هدوا إلی رشدهم؛
هیچ ملتی با هم مشورت نکردند مگر آن که راه درست خود را پیدا کردند.
امام علی(ع):
خیر من شاورت ذوواالنهی و العلم و اولوا التجارب و الحزم؛
بهترین کسی که با او مشورت کنی کسی است که صاحب عقل و علم و تجربه ها و دور اندیشی باشد.
امام علی(ع):
من استبد برأیه هلک و من شاور الرجال شارکها فی عقولها؛
هرکس خود رأی شد هلاک می شود و هرکس با افراد صاحب نظر مشورت کند در عقل آنان شریک می شود.
رسول اکرم(ص):
مشاوره العاقل الناصح رشد و یمن و توفیق من الله فإذا أشار علیک الناصح العاقل فإیاک و الخلاف فإن فی ذلک العطب؛
مشورت کردن با عاقل خیرخواه مایه هدایت و میمنت است و توفیقی است از جانب خداوند، پس هرگاه خیرخواه عاقل تورا راهنمایی کرد، مبادا مخالفت کنی که موجب نابودی می شود.
امام علی(ع):
شاور فی امورک الذین یخشون الله ترشد؛
در کارهای خود با افراد خدا ترس مشورت کن، تا راه درست را بیابی.
امام علی(ع):
لا تستشر الکذاب فإنه کالسراب یقرب علیک البعید و یبعه علیک القریب؛
با دروغگو مشورت نکن، چون دروغگو، مانند سراب، دور را در نظرت نزدیک نشان می دهد و نزدیک را دور.
رسول اکرم(ص):
من استشاره أخوه المؤمن فلم یمحضه النصیحه سلبه الله لبه؛
هرکس برادر مؤمنش با او مشورت کند و او صادقانه راهنمائیش نکند، خداوند عقلش را از او بگیرد.
امام سجاد(ع):
حق المستشیران إن علمت أن له رأیاً أشرت علیه و إن لم تعلم أرشدته إلی من یعلم؛
حق مشورت کننده این است، که اگر برای راهنمایی او نظر داری، راهنمائیش کنی و اگر اطلاعی نداشته باشی او را به کسی که (در آن زمینه) آگاهی دارد راهنمایی کنی.
رسول اکرم(ص):
یا علی لا تشاور جباناً فإنه یضیق علیک المخرج و لا تشاور البخیل فإنه یقصربک عن غایتک و لا تشاور حریصاً فإنه یزین لک شرها؛
ای علی با ترسو مشورت مکن، زیرا با او راه بیرون آمدن از مشکل را بر تو تنگ می کند و با بخیل مشورت مکن، زیرا او تو را از هدفت باز می دارد و با حریص مشورت مکن، زیرا او حریص بودن را در نظرت زیبا جلوه می دهد.