امام صادق(ع):
قال لقمان لابنه: و للحاسد ثلاث علامات: یغتاب إذا غاب و یتملق إذا شهد و یشمت بالمصیبه؛
لقمان به فرزندش گفت: حسود را سه نشانه است: پشت سر غیبت می کند، رو به رو تملق می گوید و از گرفتاری دیگران شاد می شود.
امام علی(ع):
الحسد عیب فاضح وشح فادح لا یشفی صاحبه إلا بلوغ آماله فیمن یحسده؛
حسادت عیبی رسوا و بخلی سهمگین است و حسود تا به آرزوی خود درباره مغسودش نرسد آرام نمی گیرد.
امام علی(ع):
الحسود سریع الوثبه، بطیء العطفه؛
حسود زود خشمگین می شود و دیر کینه از دلش می رود.
امام علی(ع):
الحسد لا یجلب إلا مضره و غیظاً یوهن قلبک و یمرض جسمک؛
حسادت نتیجه ای جز زیان و ناراحتی که دلت را سست و تنت را بیمار می گرداند به بار نمی آورد.
امام صادق(ع):
یقول إبلیس لجنوده: ألقوا بینهم الحسد و البغی، فإنهما یعد لان عندالله الشرک؛
شیطان به سپاهیانش می گوید: میان مردم حسد و تجاوزگری بیاندازید چون این دو، نزد خا برابر با شرک است.
امام صادق(ع):
النصیحه من الحاسد محال؛
نصیحت و خیرخواهی از حسود محال است.
رسول اکرم(ص):
استعینوا علی قضاء حوائجکم بالکتمان، فإن کل ذی نعمه محسود؛
در برآوردن نیازهای خود از پنهان کاری کمک بگیرید، زیرا هر صاحب نعمتی مورد حسد واقع می شود.
رسول اکرم(ص):
إیاکم و الحسد، فإنه یأکل الحسنات کما تأکل النار الحطب؛
از حسادت بپرهیزید، زیرا حسد نیکی ها را می خورد چنان که آتش هیزم را می خورد.
امام علی(ع):
لله در الحسد ما اعدله! بدا بصاحبه فقتله؛
آفرین بر حسادت! چه عدالت پیشه است! پیش از همه صاحب خود را می کشد.
امام صادق(ع):
سته لا تکون فی المؤمن: العسر و النکه و الحسد و اللجاجه و الکذب و البغی؛
شش(صفت) در مؤمن نیست: سخت گیری، بی خیری، حسادت، لجاجت، دروغگویی و تجاوز.

42- امانتداری
رسول اکرم(ص):
لا تزال امتی بخیر ما تحابوا و تهادوا و أدوا الأمانه:
امت من تا هنگامی که یکدیگر را دوست بدارند، به یکدیگر هدیه دهند و امانتداری کنند، در خیر و خوبی خواهند بود.
امام صادق(ع):
انظر ما بلغ به عل(ع) عند رسول الله(ص) فالزمه فإن علیاً(ع) إنما بلغ ما بلغ به عند رسول الله(ص) بصدق الحدیث و أعداء الأمانه؛
بنگر علی(ع) با چه چیز آن مقام را نزد پیامبر خدا(ص) پیدا کرد همان را پیروی کن. همانا علی(ع) آن مقام را نزد پیامبر خدا(ص) با راستگویی و امانتداری بدست آورد.
امام صادق(ع):
اتقوا الله، و علیکم بأداء الأمانه إلی من ائتمنکم فلو أن قاتل أمیرالمؤمنین(ع) ائتمننی علی أمانه لأدیتها إلیه؛
تقوای الهی پیشه کنید و امانت را به کسی که شما را امین دانسته است، باز گردانید، زیرا حتی اگر قاتل امیرالمؤمنین(ع) امانتی را به من بسپرد هر آینه آن را به او بر می گردانم.
امام علی(ع):
الأمانه تجر الرزق، و الخیانه بجر الفقر؛
امانتداری روزی می آورد و خیانت در امانت فقر.
رسول اکرم(ص):
لا تنظروا إلی کثره صلاتهم وصومهم و کثره الحج و المعروف و طنطنتهم باللیل ، و لکن انظروا إلی صدق الحدیث و أداء الأمانه؛
به زیادی نماز و روزه و حج و احسان و مناجات شبانه مردم نگاه نکنید، بلکه به راستگویی و امانتداری آنها توجه کنید.
امام علی(ع):
لا تخن من ائتمنک و إن خانک و لا تذع سره و إن أذاع سرک؛
به کسی که تو را امین قرار داده است خیانت مکن هر چند او به تو خیانت کرده باشد و راز او را فاش مساز اگر چه او راز تو را فاش ساخته باشد.
امام علی(ع):
لا تأمنن ملولاً؛
شخص به ستوه آمده و رنجیده را امین مشمار.
رسول اکرم(ص):
من خان أمانه فی الدنیا و لم یردها إلی أهلها ثم أدرکه الموت مات علی غیر ملتی و یلقی الله و هو علیه غضبان؛
کسی که در دنیا به امانتی خیانت کند و آن را به صاحبش بر نگرداند و آنگاه بمیرد بر دین من نمرده است و با خدا دیدار می کند در حالی که بر او خشمگین است.
رسول اکرم(ص):
من ائتمن غیر أمین فلیس له علی الله ضمان لأنه قدنهاه أن یأتمنه؛
هرکس به فردی غیر امین امانت بسپارد، خداوند ضامن او نیست، زیرا او را از امانت سپاری به غیر امین بازداشته است.
رسول اکرم(ص):
لیس منا من یحقر الأمانه حتی یستهلکها إذا استودعها؛
از ما نیست کسی که امانت را کوچک بشمارد و از آن مواظبت نکند و در معرض تلف شدن قرار بدهد.

43- اصلاح بین مردم
رسول اکرم(ص):
اتقواالله و أصلحوا ذات بینکم فإن الله یصلح بین المؤمنین یوم القیامه؛
تقوای الهی داشته باشید و اصلاح کنید میان خودتان را زیرا خداوند در روز قیامت میان مؤمنین را اصلاح می کند.
رسول اکرم(ص):
ألا اخبرکم بأفضل من درجه الصیام و الصلاه و الصدقه؟ صلاح ذات البینٍ، فإن فساد ذات البین هی الحالقه؛
آیا شما را به چیزی با فضیلت تر از نماز و روزه و صدقه(زکات) آگاه نکنم؟ آن جیز اصلاح میان مردم است، زیرا تیره شدن رابطه میان مردم ریشه کن کننده دین است.
امام کاظم(ع):
طوبی للمصلحین بین الناس، اولئک هم المقربون یوم القیامه؛
خوشا به سعادت اصلاح کنندگان بین مردم که آنان همان مقربان روز قیامت اند.
امام صادق(ع):
للمفضل – إذا رأیت بین اثنین من شیعتنامنازعه فافتد هامن مالی؛
به مفضل فرمودند: هرگاه میان دو نفر از شیعیان ما نزاعی دیدی از مال من غرامت بده(یعنی با پرداخت وجه مورد اختلاف، میان آنان را اصلاح کن).
امام صادق(ع):
صدقه یحبها الله: إصلاح بین الناس إذا تفاسدوا، و تقارب بینهم إذا تباعدوا؛
صدقه ای که خداوند آن را دوست دارد عبارت است از: اصلاح میان مردم هرگاه رابطه شان تیره شد و نزدیک کردن آنها به یکدیگر هرگاه از هم دور شدند.
امام صادق(ع):
الکلام ثلاثه: صدق و کذب و إصلاح بین الناس قال: قیل له: جعلت فداک ما الاصلاح بین الناس؟ قال: تسمع من الرجل کلاماً یبلغه فتخبث نفسه، فتلقاه فتقول: سمعت من فلان قال فیک من الخیر کذا و کذا، خلاف ما سمعت منه؛
سخن سه گونه است: راست و دورغ و اصلاح میان مردم به آن حضرت عرض شد: قربانت اصلاح میان مردم چیست؟ فرمودند: از کسی سخنی درباره دیگری می شنوی که اگر سخن به گوش او برسد، ناراحت می شود. پس تو آن دیگری را می بینی و برخلاف آنچه شنیده ای، به او می گویی: از فلانی شنیدم که در خوبی تو چنین و چنان می گفت.
امام صادق(ع):
... و الله ما اوتی لقمان الحکمه بحسب، و لا مال و لا أهل و لا بسط فی جسم و لا جمال و لکنه کان رجلاً قویاً إلی أن قال: و لم یمر برجلین یختصمان أو یقتتلان ألا أصلح بینهما و لم یمض عنهما حتی تحاجزا؛
... خدا قسم که: به لقمان تنها حکمت و دانش عطا نشده بود، و نیز دارئی و خانواده و قدرت جسمی و زیبایی چشمگیر نداشت ولی او مردی با اراده بود تا آنجا که امام فرمودند: و او به دو نفر که با هم نزاع می کردند و یا می جنگیدند نمی گذشت مگر اینکه: میانشان صلح برقرار می کرد و از پیش آنان نمی رفت تا آنکه آنها دست از نزاع و جنگ کشیده و متفرق می شدند.
رسول اکرم(ص):
أیما مسلمین تهاجرا فمکثا ثلاثاً لا یصطلحان إلا کانا خارجین من الإسلام، ولم یکن بینهما و لایه فأیهما سبق إلی کلام أخیه کان السابق إلی الجنه یوم الحساب؛
هر دو مسلمانی که با هم قهر کنند و سه روز به قهر خود ادامه دهند و آشتی نکنند، هر دو از اسلام بیرون روند و میان آنان هیچ پیوند دینی نباشد و هر کدام از آنها پیش از دیگری با برادرش حرف بزند، در روز حسابرسی زودتر به بهشت می رود.
رسول اکرم(ص):
الصلح جائز بین المسلمین، إلا صلحاً أحل حراماً و حرم حلالاً؛
براستی که خداوند دروغی را که باعث اصلاح باشد دوست می دارد و راستی را که موجب فساد می گردد، دشمن می دارد.

44- تشکر از مردم
امام سجاد(ع):
أما حق ذی العروف علیک فأن تشکره و تذکر معروفه، و تکسبه المقاله الحسنه و تخلص له الدعاء فیما بینک و بین الله عزوجل، فإذا فعلت ذلک کنت قدر شکرته سراً و علانیه، ثم إن قدرت علی مکافاته یوماً کافیته؛
حق کسی که به تو نیکی کرده، این است که از او تشکر کنی و نیکیش را به زبان آوری و از وی به خوبی یاد کنی و میان خود و خدای عزوجل برایش خالصانه دعا کنی، هرگاه چنین کردی بی گمان پنهانی و آشکار از او تشکر کرده ای. سپس اگر روزی توانستی نیکی او را جبران کنی، جبران کن.
امام رضا(ع):
من لم یشکر المنعم من المخلوقین لم یشکر الله عزوجل؛
هرکس در مقابل خوبی مردم تشکر نکند، از خدای عزوجل تشکر نکرده است.
امام علی(ع):
إن مکرمه صنعتها إلی أحد من الناس، إنما أکرمت بها نفسک و زینت بها عرضک، فلا تطلب من غیرک شکر ما صنعت إلی نفسک؛
اگر به کسی خوبی کردی در واقع با این کار خود را گرامی داشته ای و به خودت آبرو داده ای، پس به سبب خوبی ای که به خودت کرده ای از دیگران خواهان تشکر مباش.
امام علی(ع):
شکرک للراضی عنک یزیده رضاً ووفاء، شکرک للساخط علیک یوجب لک منه صلاحاً و تعطفاً؛
سپاسگزاری تو از کسی که از تو راضی است، موجب رضایت و رفاداری بیشتر او می شود و سپاسگزاریت از کسی که از تو ناخشنود است، سبب رفع ناراحتی و مهربانی او نسبت به تو می شود.
امام علی(ع):
من صنع بمثل ما صنع الیه فانما کافاه و من اضعفه کان شکوراً؛
هرکس در برابر خوبی ای که به او شده همانند آن را انجام دهد آن را تلافی کرده است و اگر بیشتر از آن خوبی کند، سپاسگزاری نموده است.
امام رضا(ع):
إن الله عزوجل أمر ... بالشکر له وللوالدین فمن لم یشکر والدیه لم یشکر الله؛
خدای عزوجل دستور داد ... به سپاسگزاری از خود و از پدر و مادر، پس کسی که از پدر و مادر خود سپاسگزاری نکند از خداوند سپاسگزاری نکرده است.
امام صادق(ع):
لعن الله فاطعی سبل المعروف قیل و ما قاطعوا سبل المعروف؟ قال: الرجل یصنع الیه المعروف فیکفره، فیمتنع صاحبه من أن یصنع ذلک إلی غیره؛
خدا لعنت کند راهزنان نیکی را. سؤال شد راهزنان نیکی چه کسانی هستند؟ فرمودند: کسی که به او نیکی شود، و او ناسپاسی کند، در نتیجه نیکوکار را از نیکی به دیگران باز دارد.
امام علی(ع):
لا یزهدنک فی المعروف من لا یشکر لک، فقد یشکرک علیه من لا یستمتع بشیء منه، و قد تدرک من شکر الشاکر أکثر مما أضاع الکافر، و الله یحب المحسنین؛
تشکر نکردن دیگران از تو نباید تو را به خوبی کردن بی رغبت سازد، زیرا کسی که از آن نیکی کم ترین بهره ای نمی برد(یعنی خداوند) از تو قدردانی می کند و از سپاسگزاری این سپاسگزار به بیش از آن چیزی می رسی که فرد ناسپاس فرو گذاشته است و خداوند نیکوکاران را دوست دارد.
امام صادق(ع):
إن المؤمن مکفر و ذلک أن معروفه یصعد إلی الله تعالی فلا ینتشر فی الناس، و الکافر مشهور و ذلک أن معروفه للناس ینتشر فی الناس و لا یصعد إلی السماء؛
مؤمن ناسپاسی می شود، زیرا خوبی او به درگاه خدای تعالی بالا می رود و در میان مردم شایع نمی شود، اما خوبی های کافر شایع می شود چون برای مردم است و به درگاه الهی بالا نمی رود.
رسول اکرم(ص):
أفضل الناس عند الله منزله و أقربهم من الله و سیله المحسن یکفر إحسانه؛
بهترین مردم در نزد خداوند و نزدیک ترین آنان به او، نیکوکاری است که از نیکی او قدردانی نمی شود.

45- نصیحت
رسول اکرم(ص):
إن أعظم الناس منزله عندالله یوم القیامه أمشاهم فی أرضه بالنصیحه لخلقه؛
بلند مرتبه ترین مردم نزد خداوند در روز قیامت کسی است که در روی زمین بیشتر در خیرخواهی و ارشاد مردم قدم بر دارد.
لقمان حکیم(ره):
یا بنی ... علیک بالموعظه فاعمل بها فإنها عند العاقل أحلی من العسل الشهد؛
فرزندم نصیحت را بپذیر و به آن عمل کن که نصیحت نزد عاقل از عسل ناب شیرین تر است.
امام علی(ع):
من قبل النصیحه سلم من الفضیحه؛
هرکس نصیحت را بپذیرد، از رسوایی به سلامت می ماند.
امام جواد(ع):
المؤمن یحتاج إلی ثلاث خصالٍ: توفیق من الله وواعظ من نفسه و قبول ممن ینصحه؛
مؤمن نیازمند سه چیز است: توفیقی از پروردگار، پند دهنده ای از درون خویش و پذیرش از نصیحت کنندگان.
رسول اکرم(ص):
إذا أراد الله بعید خیراً جعل له واعظاً من نفسه بأمره و ینهاه؛
هرگاه خداوند خیر بنده ای را بخواهد، واعظی از درون او برایش قرار می دهد که او به کار نیک وادارد و از کار بد باز دارد.
رسول اکرم(ص):
یا علی إذا لم یکن العالم تقیاً تائباً زلت موعظته عن قلوب الناس کما تزل القطه عن بیضه النعامه و الصفا؛
یا علی هرگاه عالم با تقوا و تو به کار نباشد، موعظه اش از دل مردم می لغزد همچنانکه قطره آب از روی تخم شتر مرغ و سنگ صاف می لغزد.
امام علی(ع):
المسلم مرآه أخیه فإذا رأیتم من أخیکم هفوه فلاتکونوا علیه إلباً و أرشدوه و انصحوا له و ترفقوا به ... ؛
مسلمان آینه برادر خویش است، هرگاه خطایی از برادر خود دیدید همگی او را مورد حمله قرار ندهید بلکه او را راهنمایی و نصیحت نمایید و با او مدارا کنید ... .
امام حسن عسگری(ع):
من وعظ أخاه سراً فقد زانه و من وعظه علانیه فقد شانه؛
هرکس برادر (دینی) خود را پنهانی نصیحت کندف او را آراسته و اگر آشکارا نصیحتش نماید ارزش او را کاسته است.
امام سجاد(ع):
و دما حق المستنصح فإن حقه أن تؤدی إلیه النصیحه علی الحق الذی تری له أنه یحمل و یخرج المخرج الذی یلین علی مسامعه و تکلمه من الکلام بما یطیقه عقله فإن لکن عقل طبقه من الکلام یعرفه و یجتنبه و لیکن مذهبک الرحمه؛
حق نصیحت خواه این است که به راه صحیحی که می دانی می پذیرد، راهنمائیش کنی و سخن در حد درک و فهم و عقلش بگویی که هر عقلی ظرفیت مخصوص خود را دارد و روش تو باید همراه با مهربانی و رحمت باشد.
امام سجاد(ع):
و أما حق الناصح فأن تلین له جناحک ثم تشرئب له قلبک و تفتح له سمعک حتی تفهم عنه نصیحته ثم تنظر فیها فإن کان وفق فیها للصواب حمدت الله علی ذلک و قبلت منه و عرفت له نصیحته ...؛
حق نصیحت کننده این است که نسبت به او فروتنی کنی، دل را برای فهم نصیحتش آماده نمایی و به سخنانش گوش دهی و اگر گفتارش درست بود خدا را شکر گویی و بپذیری و حق شناسی کنی ... .

46- تواضع
امام علی(ع):
أشرف الخلائق التواضع و الحلم ولین الجانب؛
شریف ترین اخلاق، تواضع، بردباری و نزم خویی است.
رسول اکرم(ص):
إن الله تعالی أوحی إلی أن تواضعوا حتی لا یفخر أحد علی أحد و لا یبغی أحد علی أحد؛
خدای متعال به من وحی فرمود که متواضع باشید، تا هیچ کس بر دیگری فخر نفروشد و احدی به دیگری زورگویی و تجاوز نکند.
امام صادق(ع):
إن فی السماء ملکین موکلین بالعباد، فمن تواضع لله رفعاه و من تکبر وضعاه؛
در آسمان دو فرشته بر بندگان گماشته شده اند پس هرکس برای خدا تواضع کند، او را بالا برند و هرکس تکبر ورزد او را پست گردانند.
امام علی(ع):
إذا تفقه الرفیع تواضع؛
انسان بلند مرتبه چون به فهم و دانایی رسد، متواضع می شود.
امام علی(ع):
فی صفه المتقین - : ملبسهم الاقتصاد و مشیهم التواضع؛
در وصف پرهیزکاران- : لباسشان میانه رویست و راه رفتن و رفتارشان متواضعانه است.
امام صادق(ع):
إن من التواضع أن یرضی الرجل بالمجلس دون المجلس و أن یسلم علی من یلقی و أن یترک المراء کان محقاً و لا یحب أن یحمد علی التقوی؛
از تواضع است که انسان به پایین مجلی رضایت دهد، به هرکس بر می خورد سلام کند، مجادله را رها کند اگر چه حق با او باشد و دوست نداشته باشد که او را به پرهیزکاری بستایند.
رسول اکرم(ص):
ثلاثه لا یزید الله بهن إلا خیراً: التواضع لا یزید الله به إلا ارتفاعاً و ذل النفس لا یزید الله به إلا عزاً و التعفف لا یزید الله به إلاغنی؛
سه چیز است که خداوند به سبب آنها جز بر خیر و خوبی نمی افزاید: تواضع که خداوند به سبب آن جز بلند مرتبگی نمی افزاید: شکسته نفسی که خداوند به سبب آن جز عزت نمی افزاید و مناعت طبع که خداوند به سبب آن جز بی نیازی نمی افزاید.
امام کاظم(ع):
إن الزرع ینبت فی السهل و لا ینبت فی الصفا فکذلک الحکمه تعمر فی قلب المتواشع و لا تعمر فی قلب المتکبرالجبار، لأن الله جعل التواضع آله العقل و جعل التکبر من آله الجهل؛
زراعت در زمین هموار می روید، نه بر سنگ سخت و چنین است که حکمت، در دل های متواضع جای می گیرد نه در دل های متکبر. خداوند متعال، تواضع را وسیله عقل و تکبر را وسیله جهل قرار داده است.
امام رضا(ع):
التواضع درجات: منها أن یعرف المرء قدر نفسه فینزلها منزلتها بقلب سلیم، لا یحب أن یأتی إلی أحد إلا مثل مایؤتی إلیه، إن رأی سیئه درأها بالحسنه، کاظم الغیظ عافٍ عن الناس، و الله یحب المحسنین؛
تواضع درجاتی دارد: یکی از آنها این است که انسان اندازه خود را بشناسد و با طیب خاطر خود را در آن جایگاه قرار دهد، دوست داشته باشد با مردم همان گونه رفتار کند که انتظار دارد با او رفتار کنند، اگر بدی دید آن را با خوبی جواب دهد، خشم خود را فرو خورد و از مردم درگذرد، و خداوند نیکوکاران را دوست دارد.
امام علی(ع):
من أتی غنیاً فتواضع له لغناه ذهب ثلثا دینه؛
هرکس در مقابل ثروتمند به خاطر ثروتش تواضع کند دو سوم دینش از بین برود،

47- تکبر
امام صادق(ع):
الکبر أن تغمص الناس و تسفه الحق؛
تکبر، این است که مردم را تحقیر کنی و حق را خوار شماری.
امام علی(ع):
الحرص و الکبر و الحسد دواع إلی التقحم فی الذنوب؛
حرص و تکبر و حسادت انگیزه های فرورفتن در گناهانند.
رسول اکرم(ص):
ألا اخبرکم بأهل النار؟ کل عتل جواظٍ مستکبر؛
آیا شما را از اهل دوزخ آگاه نکنم؟ هر درشتخوی خشن متکبر.
امام صادق(ع):
ما من أحد ینیه إلا من ذله یجدها فی نفسه؛
هیچ کس نیست که تکبر ورزد، مگر بر اثر خواری و حقارتی است که در خود می بیند.
امام علی(ع):
عجبت للمتکبر الذی کان بالأمس نطفه و یکون غداً جیفه؛
در شگفتم از شخص متکبر، که دیروز نطفه ای بوده و فردا لاشه ای است.
رسول اکرم(ص):
إنه لیعجبنی أن یحمل الرجل الشیء فی یده یکون مهنئاً لأهله یدفع به الکبر عن نفسه؛
براستی که خوش دارم مرد با خوشحالی و افتخار چیزی را با دست خودش برای خانواده اش ببرد و بدین وسیله تکبر را از خود دور کند.
امام علی(ع):
فی صله المتقین - : بعده عمن تباعدعنه زهد و نزاهه و دنوه ممن دنا منه لین و رحمه لیس تباعده بکبر وعظمه و لا دنوه بمکر وخدیعه؛
در وصف پرهیزگاران، می فرماید: اگر از کسی دوری می کند، به خاطر دنیاگریزی و پاکدامنی است و اگر به کسی نزدیک می شود، از سر خوشخویی و مهربانی است، نه دوری کردنش از روی تکبر و نخوت است و نه نزدیک شدنش از روی مکر و فریب.
امام صادق(ع):
من ذهب یری أن له علی الاخر فضلاً فهو من المستکبرین (قال حفص بن غیاثٍ): فقلت له إنما یری أن له علیه فضلاً بالعافیه إذا رآه مرتکباً للمعاصی، فقال: هیهات هیهات! فلعله أن یکون قد غفر له ما أتی و أنت موقوف محاسب أما تلوت قصه سحره موسی(ع).
هرکس خودش را بهتر از دیگران بداند، او از متکبران است. حفص بن غیاث می گوید: عرض کردم: اگر گنهکاری را ببیند و به سبب بی گناهی و پاکدامنی خود، خویشتن را از او بهتر بداند چه؟ فرمودند: هرگز هرگز! چه بسا که او آمرزیده شود اما تو را برای حسابرسی نگه دارند، مگر داستان جادوگران و موسی(ع) را نخوانده ای؟
امام علی(ع):
و عن ذلک ما حرس الله عباده المؤمنین بالصلوات و الزکوات و مجاهده الصیام فی الأیام المفروضات تسکیناً لأطرافهم و تخشیعاً لأبصارهم و تذلیلاً لنفوسهم و تخفیضاً لقلوبهم و إذهاباً للخیلاء عنهم ... انظروا إلی ما فی هذه الأفعال من قمع نواجم الفخر وقدع طوالع الکبر؛
از این جاست که خداوند بندگان مؤمن خود را به وسیله نمازها و زکاتها و جدیت در روزه داری در روزهای واجب، نگهبانی می کند، زیرا که این امور باعث آرام شدن اعضاء و جوارح و خشوع دیدگان و فروتنی جانها و خضوع دلها و بیرون راندن کبر و نخوت از وجود آنان می شود ... بنگرید، که این اعمال چگونه نمودهای فخر فروشی را در هم می شکند و آثار و نشانه های تکبر را می زداید!
امام حسن مجتبی(ع):
لما قیل له إن فیک کبراً- : کلا، الکبر لله وحده و لکن فی عزه، قال الله تعالی: (و لله العزه و لرسوله و للمؤمنین):
در پاسخ کسی که به ایشان گفت: در وجود شما تکبر است، فرمودند: هرگز، تکبر تنها از آن خداست. اما در وجود من، عزت است. خدای متعال فرموده است: (و عزت از آن خدا و پیامبر او و مؤمنان است).

48- صبر
رسول اکرم(ص):
الصبر ثلاثه: صبر عند المصیبه، و صبر علی الطاعه و صبر عن المعصیه؛
صبر سه نوع است: صبر در هنگام مصیبت، صبر بر طاعت و صبر بر ترک گناه.
امام علی(ع):
الصبر ان یحتمل الرجل ما ینوبه و یکظم ما یغضبه؛
صبر آن است که انسان گرفتاری و مصیبتی را که به او می رسد تحمل کند و خشم خود را فرو خورد.
رسول اکرم(ص):
علامه الصابر فی ثلاثٍ: أولها أن لا یکسل، و الثانیه أن لا یضجر، و الثالثه أن لا یشکو من ربه تعالی؛ لأنه إذا کسل فقد ضیع الحق، و إذا ضجر لم یؤد الشکر، و إذا شک من ربه عزوجل فقد عصاه؛
صبور سه نشانه دارد: اول آن که سستی نمی کند، دوم آن که افسرده و دلتنگ نمی شود و سوم آن که از پروردگار خود شکوه نمی کند؛ زیرا اگر سستی کند، حق را ضایع کرده، و اگر افسرده و دلتنگ باشد شکر نمی گذارد و اگر از پروردگارش شکوه کند او را معصیت کرده است.
رسول اکرم(ص):
الصبر أربع شعبٍ: الشوق، و الشفقه، و الزهاده، و الترقب، فمن اشتاق إلی الجنه سلا عن الشهوات، و من أشفق عن النار رجع عن المحرمات، و من زهد فی الدنیا تهاون بالمصیبات، و من ارتقب الموت سارع فی الخیرات؛
صبر چهار شعبه دارد: شوق، ترس، زهد و انتظار، هرکس شوق بهشت داشته باشد، از هوا و هوس دست می کشد و هرکس از آتش بترسد، از حرام ها خود را نگه می دارد و هرکس به دنیا بی اعتنا باشد، گرفتاری ها را به چیزی نگیرد و هرکس منتظر مرگ باشد، در کارهای خیر بکوشد.
رسول اکرم(ص):
ثلاث من کن فیه جمع الله له خیر الدنیا و الاخره: الرضا بالقضاء و الصبر عند البلاء و الدعاء عند الشده و الرخاء؛
کسی که سه خصلت در او باشد خداوند خیر دنیا و آخرت را برای او فراهم می کند: خشنودی به مقدرات، صبر در بلا و دعا در سختی و راحتی.
امام کاظم(ع):
اصبر علی طاعه الله، و اصبر عن معاصی الله؛ فإنما الدنیا ساعه، فما مضی منها فلیس تجد له سروراً و لا حزناً، و ما لم یأت منها فلیس تعرفه، فاصبر علی تلک الساعه التی أنت فیها فکأنک قد اغتبطت؛
بر طاعت خدا صبر کن و در ترک معاصی او شکیبا باش؛ زیرا دنیا لحظه ای بیش نیست. آنچه گذشته جای شادی و غم ندارد و از آنچه نیامده نیز خبری نداری. پس لحظه ای را که در آن به سر می بری، صبور باش چنان که گویی خوشبخت و خوشحالی.
امام علی(ع):
فصبراً علی دنیا تمر بلاوائها کلیله بأحلامها تنسلخ؛
در برابر دنیایی که گرفتاری آن، مانند خواب های پریشان شب می گذرد شکیبا باش.
رسول اکرم(ص):
إن المعمونه تأتی من الله علی قدر المؤونه و إن الصبر یأتی من الله عی قدر المصیبه؛
براستی که کمک از جانب خداوند به اندازه هزینه می رسد و صبر از جانب خداوند به اندازه گرفتاری می آید.
امام علی(ع):
إنک إن صبرت جرت علیک المقادیر و أنت مأجور، و إن جزعت جرت علیک المقادیر و أنت مأزور؛
اگر صبر کنی مقدرات الهی بر تو جاری می شود و اجر خواهی برد و اگر بیتابی کنی باز هم مقدرات خداوند بر تو جاری می شود و گناهکار خواهی بود.
رسول اکرم(ص):
اللهم ارزقنی ... الصبر علیما أبلیتنی؛
خدایا روزی کن مرا ... صبر بر آنچه مرا بدان می آزمایی.

49- محبت
امام جواد(ع):
ثلاث خصال تجتلب بهن المحبه: الإنصاف فی المعاشره و المواساه فی الشده و الانطواع الرجوع إلی قلب سلیم؛
با سه خصلت، محبت(دیگران)به دست می آید: انصاف در معاشرت، همدردی (با دیگران) در سختی ها، و بازگشت به قلبی پاک.
رسول اکرم(ص):
خیر المؤمنین من کان مألفه للمؤمنین و لا خیر فیمن لا یألف و لا یؤلف؛
بهترین مؤمنان کسی است که با مؤمنان انس بگیرد و کسی که انس نگیرد و انس نپذیرد، خیری در او نیست.
امام علی(ع):
النصح یثمر المحبه؛
خیرخواهی محبت آور است.
امام صادق(ع):
إن الله عزوجل لیرحم الرجل لشده حبه لولده؛
خداوند عزوجل انسان را برای محبت بسیار به فرزندانش مورد رحمت خود قرار می دهد.
امام سجاد(ع):
القول الحسن یثری المال و ینمی الرزق و ینسی فی الأجل و یحبب إلی الأهل و یدخل الجنه؛
گفتار نیک، ثروت را زیاد و روزی را فراوان می کند، مرگ را به تأخیر می اندازد، (انسان را) محبوب خانواده می کند و به بهشت وارد می نماید.
امام علی(ع):
من حسن ظنه بالناس حاز منهم المحبه؛
هرکس به مردم خوش گمان باشد، محبت آنان را بدست می آورد.
امام علی(ع):
علیکم بالسخاء و حسن الخلق فإنهما یزیدان الرزق و یوجبان المحبه؛
سخاوتمند و خوش اخلاق باشید زیرا این دو روزی را زیاد می کنند و محبت آورند.
امام باقر(ع):
اعلم أن الإلف من الله و الفرک من الشیطان؛
بدان که، انس و الفت گرفتن(با دیگران) از خداوند و دشمنی از شیطان است.
رسول اکرم(ص):
تهادوا تزدادوا حباً؛
به یکدیگر هدیه بدهید تا محبت را در میان خود بیفزایید.
امام صادق(ع):
اللهم انی أسألک الزین و الزینه و المحبه و أعوذ بک من الشین و الشنان و المقت؛
خدایا از تو خوبی، آراستگی و محبت را خواستارم و از بدی و دشمنی و کینه، به تو پناه می برم.

50- کینه
امام علی(ع):
الدنیا أصغر و أحقر و أنزر من أن تطاع فیها الأحقاد؛
دنیا کوچک تر و حقیرتر و ناچیزتر از آن است که در آن از کینه ها پیروی شود.
امام علی(ع):
الغل یحبط الحسنات؛
کینه، خوبی ها را نابود می کند.
امام علی(ع):
من اطرح الحقد استراح قلبه و لبه؛
هرکس کینه را از خود دور کند، قلب و عقلش آسوده گردند.
امام علی(ع):
سبب الفتن الحقد؛
علت فتنه ها و آشوب ها کینه توزی است.
امام حسین(ع):
إن شیعتنا من سلمت قلوبهم من کل غش و غل و دغل؛
بی گمان شیعیان ما دل هایشان از هر خیانت، کینه ، و فریبکاری پاک است.
رسول اکرم(ص):
تهادوا فإنها تذهب بالضغائن؛
به یکدیگر هدیه بدهید، زیرا کینه ها را از بین می برد.
امام علی(ع):
احصد الشر من صدر غیرک بقلعه من صدرک؛
برای درو کردن بدی از سینه دیگران، آن را از سینه خودت ریشه کن کن.
امام علی(ع):
احتمل أخاک علی ما فیه و لا تکثر العتاب، فإنه یورث الضغینه؛
برادرت را با همان وضعی که دارد تحمل کن و زیاد سرزنش نکن، زیرا این کار کینه می آورد.
امام علی(ع):
عند الشدائد تذهب الأحقاد؛
در هنگام سختی ها و گرفتاری ها کینه ها از بین می رود.
امام هادی(ع):
العتاب مفتاح الثقال و العتاب خیر من الحقد؛
گلایه کردن کلید سرسنگینی و بهتر از کینه است.