- خداشناسی:
رسول اکرم(ص)
أفضل الاعمال العلم بالله إن العلم ینفعک معه قلیل العمل و کثیره و إن الجهل لا ینفعک معه قلیل العمل و لا کثیر؛
بهترین اعمال، خداشناسی است، زیرا با وجود علم و معرفت، عمل، کم یا زیاد تو را سود می بخشد اما با وجود نادانی(نسبت به خدا) عمل، نه اندکش تو را سود می بخشد نه بسیارش.
رسول اکرم(ص):
إن الله خلق یوم خلق السماوات و الارض مائه رحمه کل رحمه طباق ما بین السماء و الارض فجعل منها فی الارض رحمه فبها تعطف الوالده علی ولدها و الوحش و الطیر بعضها علی بعض و أخر تسعاً و تسعین فإذا کان یوم القیامه أکملها بهذه الرحمه:
خداوند روزی که آسمانها و زمین را آفرید، صد رحمت بیافرید که هریک از آنها میان زمین و آسمان را پر می کند و یکی را در زمین قرار داد که بوسیله آن مادر به فرزند محبت می کند و حیوانات وحشی و پرندگان به یکدیگر مأنوسند و نودونه رحمت را نگه داشته و همین که روز قیامت شود این یک رحمت را نیز بر آن می افزاید.

تشويق به كار.
قرآن .

((هـر كـس , از مـرد و زن , كـه مـؤمن باشد و كار نيكو انجام دهد, زندگى خوش و پاكيزه اى بدو خواهيم داد و پاداشى بهتر از كارشان به آنان مى دهيم )).
((اما كسى كه توبه كرد و ايمان آورد و كار شايسته انجام داد, اميد است كه از رستگاران باشد)).
((و آنان كه با ايمان نزد او آيند و كارهاى شايسته كنند, صاحب درجاتى بلند باشند)).
ـ امام على (ع ) : كار كنيد و آن را به پايانش رسانيد و در آن پايدارى كنيد, آن گاه شكيبايى ورزيد و پارسا باشيد همانا شما را پايانى است , پس , خود را به آن پايان (بهشت ) رسانيد.
ـ بـيـگـمان شما به آشكار ساختن اعمال نيازمندتريد تا به آشكار ساختن گفته ها (يا شما به انجام درست و صحيح كارها نيازمندتريد تا درست و فصيح ادا كردن سخنان ).
ـ هـر كـه كـار كـند نيرومندتر شود و هر كه در كار كوتاهى ورزد, بر ضعف و سستى او (دركارها) افزوده شود.
ـ شرافت و بزرگى نزد خداى سبحان به نيكويى كارهاست , نه به نيكويى گفتارها.
ـ دانش تو را راهنمايى مى كند و كار تو را به هدف مى رساند.
ـ با كار است كه پاداش به دست مى آيد, نه با تنبلى .

ـ هر كس كارش او را كند برد, نسبش (حسبش ) او را شتابان نبرد.
ـ كار, شعار مؤمن است .

قرآن .

((بلكه آدمى خويشتن را نيك مى شناسد هرچند به زبان عذرها آورد)).
ـ مـصباح الشريعة : پيامبرخدا(ص ) فرمود: زنهار از كارى كه به سبب آن پوزش خواهى , زيرا در آن شرك پنهان است .

ـ امـام عـلـى (ع ): زنـهـار از كارى كه به سبب آن پوزش خواهى , چرا كه از كار خوب پوزش خواهى نمى شود.
ـ امـام حـسـين (ع ): زنهار از كارى كه از آن پوزش بخواهى , زيرا مؤمن نه بدى مى كند و نه پوزش مى خواهد و منافق هر روز بدى مى كند و پوزش مى طلبد.
ـ امام سجاد(ع ): كارى مكن , كه باعث عذرخواهى شود.
ـ امـام صـادق (ع ): شايسته نيست كه مؤمن خود را خوار گرداند عرض كردم : چگونه خود راخوار مى كند؟
فرمود: كارى كند, كه باعث عذرخواهى شود.
ـ امام على (ع ): نياز نيافتن به پوزش خواهى , عزتبخش تر از پوزش خواستن صادقانه است ((1)) .

ـ امـام عـلـى (ع ) در نـامـه خـود بـه حـارث هـمـدانـى مى فرمايد: از هر كارى كه اگر از كننده آن دربـاره اش بازخواست شود, انكارش كند و يا پوزش خواهد, بپرهيز و آبروى خود را آماج تيرهاى سخن (مردمان ) قرار مده .

ـ امام على (ع ) در نامه اى به قثم بن عباس , كارگزار خود در مكه , مى فرمايد: زنهار از انجام كارى كـه بـاعث عذرخواهى تو شود, و در هنگام برخوردارى از نعمتها سرمست مشو و در گاه سختى و تنگدستى سستى به خود راه مده والسلام .

قرآن .

((از امـوال آنان صدقه اى بگير تا به وسيله آن ايشان را پاك و پاكيزه سازى , و برايشان دعا كن , زيرا دعا كردن تو براى آنان آرامشى است و خدا شنواى داناست )).
ـ پـيـامـبـرخدا(ص ): زمين قيامت (يكپارچه )آتش است به جز سايه مؤمن , زيرا صدقه اش بر او سايه مى افكند.
ـ امام على (ع ) : صدقه , سپرى است در برابر آتش .

ـ پـيامبر خدا(ص ) : صدقه , گرماى گورها را از صدقه دهنده دور مى كند و روز قيامت مؤمن در سايه صدقه خود پناه مى گيرد.
ـ (روز قيامت ) هر كسى در سايه صدقه خود است تا آن كه ميان مردم داورى شود.
ـ صدقه , خشم پروردگار را فرو مى نشاند.
ـ هرگاه مرد دست خود را به دادن صدقه دراز كند , خداوند به رويش لبخندمى زند و هر كه خدا به رويش لبخند زند , آمرزيده است .

ـ امـام صادق (ع ) : چون آيه زكات ((ازاموال آنان صدقه اى بگير تا بدان وسيله آنها را پاك و پاكيزه گـردانـى )) در ماه رمضان نازل شد ,رسول خدا(ص ) به جارچى خود فرمود تا در ميان مردم جار زند كه : خداوند زكات را نيز ,همچون نماز بر شما واجب فرمود.

ـ مـردى خانه اى ساخت و از امام حسين (ع ) دعوت كرد كه داخل آن شود حضرت وقتى وارد خانه شد و به آن نگاه كردفرمود : خانه خودت را ويران كردى و خانه ديگرى را آباد ساختى كسى كه در زمين است تو را فريفت و آن كه در آسمان است با تو دشمن شد.
ـ انـس : رسـول خـدا(ص ) چشمش به خانه گنبدى بلندى افتاد و درباره صاحب آن سؤال كرد , عـرض شد : از فلان انصارى است آن مرد آمد و به پيامبر سلام كرد , اما رسول خدا به او بى اعتنايى نمود آن مرد نزداصحاب پيامبر از اين رفتار حضرت گله كرد , اصحاب گفتند : علتش اين است كـه رسـول خـدا(ص ) خـانـه گـنـبـدى تو را ديده است پس , آن مرد انصارى , خانه را ويران و با خـاك يـكسان كرد و اين خبر به پيامبر(ص ) رسيد (حضرت فرمود :) بدانيد كه هر ساختمانى وبال صاحب آن است مگر آنچه كه گريزى از آن نباشد.
ـ امام صادق (ع ) : هر بنايى كه بيش از نياز باشد , در روز قيامت وبال گردن صاحب اوست .

ـ امـام عـلـى (ع ) : از كـنـار خـانه مردى گذشت كه آن را از آجر ساخته بود , پرسيد : اين خانه از كـيـست ؟
عرض شد : از فلان فريب خورده (دنيا) , بعد از كنار خانه ديگرى گذشت كه صاحب او نيز آن را از آجر ساخته بود , فرمود : اين هم فريب خورده ديگرى است .

ـ امام صادق (ع ) : هر كه بنايى بيش از نياز سكونتش بسازد , در روز قيامت مكلف به حمل آن شود.
ـ امام على (ع ) : اى مردم (مسلمان )! از خدا بترسيد , زيرا بسا كسى كه اميد و آرزويى دارد و به آن نـمـى رسـد و بـنـايـى مى سازد و در آن سكونت نمى كند و مالى گرد مى آورد وبزودى آن را رها مى كند (و مى رود).
ـ يـكـى از رنـجـهـا اين است كه انسان چيزى را فراهم آورد كه نمى خورد و بنايى بسازدكه در آن سـكـونـت نـمى كند و سپس به جانب خداى تعالى مى رود در حالى كه نه مالى باخود مى برد و نه ساختمانى منتقل مى كند!.
ـ پـيـامـبـر خدا(ص ) : كسى كه براى خودنمايى و شهرت ساختمانى بسازد در روزقيامت آن را بر پـشـت خود تا هفت زمين حمل مى كند و سپس به صورت طوقى از آتش فروزان در گردن او در مـى آيـد و آن گـاه در آتـش پرت مى شود عرض كرديم : اى رسول خدا! چگونه براى خودنمايى و شهرت مى سازد؟
فرمود : اضافه بر نياز و كفايتش يابراى فخر فروشى مى سازد.

قرآن .

((پـروردگـار تـو در رزق هـر كـس كـه بـخـواهد گشايش مى دهد يا تنگ مى گيرد , زيرا او به بندگانش آگاه و بيناست )).
((روز ديـگـر آن كسان كه ديروز آرزو مى كردند كه به جاى او مى بودند , گفتند : شگفتا كه خدا روزى هر كس را كه خواهدفراوان كند يا تنگ سازد اگر خدا به ما نيز نعمت فراوان داده بود , ما را نيز در زمين فرو مى برد وشگفتا كه كافران رستگارنمى شوند)).
((بگو : پروردگار من است كه روزى هركس را كه بخواهد فراوان مى كند و بر هر كه بخواهد تنگ مى گيرد , ولى بيشترمردم نمى دانند)).
ـ امام على (ع ) : بهره هر كسى , همچون قطره هاى باران كه از آسمان به زمين فرود مى آيد , به هر كس كم و بيش آنچه سهم اوست مى رسد پس , اگر يكى از شما در خانواده يا مال يا وجود برادرش اندك فزونى ديد نبايد مايه فتنه او شود.
ـ اختيار كم و زياد شدن روزيها جز در دست روزى رسان نيست .

ـ روزيهاى آنان را تقسيم كرد و آثارو اعمال و تعدادشان را شماره كرد.

ـ پيامبر خدا (ص ) : اخلاق ظرف دين است .

ـ چون خداى تعالى ايمان را آفريد , ايمان گفت : خدايا ! مرا نيرومند گردان پس خداوند آن را به خـوشخويى و بخشندگى توانمند ساخت و چون خداوند كفر را آفريد , كفر گفت : بارخدايا ! مرا توان بخش , پس خداوند او را به بخل و بدخويى نيرومند ساخت .

ـ امام على (ع ) : بسا عزيز و ارجمندى كه اخلاقش او را خوار و ذليل گردانيد و بسا خوار و ذليلى كه اخلاقش او را عزيز و ارجمند كرد.
خوشخويى .
ـ پيامبر خدا (ص ) : اسلام خوشخويى است .

ـ امام حسن (ع ) : همانا نيك ترين نيكويى خوى نيكوست .

ـ پيامبر خدا (ص ) : خوى نيكو نصف دين است .

ـ نيكخويى خير دنيا و آخرت را از آن خود كرده است .

ـ امام على (ع ) : هيچ همنشينى چون خوشخويى نيست .

ـ خوى پسنديده ميوه خرد است و خوى نكوهيده ميوه نادانى .

ـ سرلوحه كتاب مؤمن خوشخويى است .

قرآن .

((خداوند زيارت اين خانه را بر كسانى كه توانايى رفتن به آن را دارند واجب كرده است )).
((و مردم را به حج فراخوان تا پياده يا سوار بر اشتران تكيده از راههاى دور نزد تو بيايند)).
ـ امام على (ع ) در وصيت خود به هنگام وفات فرمود: خدا را! خدا را! در حق خانه پروردگارتان , تا زنده ايد آن را وا مگذاريد كه اگر رها شود, (از عذاب الهى ) مهلت داده نخواهيد شد ((1)) .

ـ حج جهاد هر ناتوانى است .

ـ (ثواب ) يك درهم هزينه كردن در حج با هزار درهم برابرى مى كند.
ـ زائر حج و عمره ميهمان خداست و خداوند به او آمرزش هديه مى كند.
ـ امـام صـادق (ع ) : هـرگـاه كـسى بخواهد حج رود و خود را براى اين كار آماده سازد اما موفق به زيارت حج نشود (بداند كه ) به سبب گناهى از اين ثواب محروم شده است .

ـ امام باقر يا امام صادق (ع ) : ابراهيم مردم را به حج فرا خوانده گفت : اى مردم ! من ابراهيم خليل اللّه هـسـتـم خـداوند شما را فرمان داده كه اين خانه را زيارت كنيد, پس به زيارت آن برويد تمام كسانى كه تا روز قيامت حج مى رونداين نداى ابراهيم را پاسخ داده اند و نخستين كسى كه دعوت او را لبيك گفت از مردم يمن بود.

بينش .
قرآن .

((آيـا در زمين سير نمى كنند تا صاحب دلهايى گردند كه بدان تعقل كنند و گوشهايى كه بدان بشنوند؟
زيرا چشمها كور نمى شود بلكه دلهايى كه در سينه ها جاى دارند كور مى شود)).
((بسيارى از جن و انس را براى جهنم بيافريديم .

بدان نمى شنوند.
ـ امام على (ع ) : هرگاه ديده بصيرت كور باشد نگاه چشم سودى ندهد.
ـ آن كه بصيرت و بينش را از دست دهد نظرش هم نادرست و بى ارزش است .

ـ بـا بـصـيـرت كسى است كه بشنود و بينديشد, نگاه كند و ببيند, از عبرتها بهره گيرد, آن گاه راههاى روشنى رابپيمايد و بدين ترتيب از افتادن در پرتگاهها دورى مى كند.
ـ هر آينه شما بينا شده ايد اگر ببينيد, و راهنمايى شده ايد اگر هدايت پذير باشيد.
ـ ديـدن با نگاه كردن نيست , زيرا گاه چشمها به صاحبان خود دروغ مى گويند, اما عقل كسى را كه از او خيرخواهى كند فريب نمى دهد.
ـ پـيـامـبـر خدا (ص ) : كور آن نيست كه چشمش نابينا باشد بلكه كور (واقعى ) آن كسى است كه ديده بصيرتش كورباشد.
ـ امام على (ع ) : از دست دادن بينايى آسانتر است تا از دست دادن بينش .

قرآن :.
((و (ايـنـك ) مـن ارمـغـانى به سويشان مى فرستم ومى نگرم كه فرستادگان (من ) با چه چيز باز مى گردند)).
ـ پـيامبر خدا(ص ): به يكديگر هديه دهيد, تا دل هايتان نسبت به هم با محبت شود به يكديگر هديه دهيد, زيرا هديه كينه ها را مى برد.
ـ امـام صادق (ع ): به يكديگر هديه دهيد تا دل هايتان نسبت به هم با محبت شود, زيرا هديه كينه ها را از بين مى برد.
ـ پـيـامـبر خدا(ص ): براى يكديگر هديه ببريد, زيرا هديه بدخواهى ها را (از دل ها) بيرون مى كشد وكينه هاى دشمنى و نفرت ها را برطرف مى كند.
ـ هديه دادن , كينه ها را از سينه ها مى برد.
ـ هـديـه دادن مـحـبت مى آورد و برادرى را نگه مى دارد و كينه و دشمنى را مى برد براى يكديگر هديه ببريد تا دوستدار هم شويد.
ـ امـام على (ع ): اگر به برادر مسلمان خود هديه اى دهم كه به كارش آيد, خوشتر است نزد من از اين كه همانند آن هديه صدقه دهم .